Olta Takımı Malzemeleri

    
     İğneyi “balığı tutmak   ve kaçırmamak üzere özel olarak hazırlanmış demir bir çengeldir” diye kısaca   tarif edebiliriz.
     Balık avcısının en önemli malzemelerinden   biriside olta iğneleridir. Yaklaşık İ.Ö. 2000 yıllarında Mısır’daki bazı   yapıtlar üzerinde iğne ile balık avlayanların figürlerine rastlanmaktadır.   İ.Ö. 4. yüzyılda balıkçılığın kitabını çıkartan Çinlilerden kalma belgelerde   balık avı anlatılırken iğneden bahsedildiğini görüyoruz, daha bir çok   uygarlığın balık tutma aracı olarak iğne kullandığını bazı kaynaklar   belgelemiştir.
     İnsanoğlunun ilk gereçlerinden biri olan   balık iğnesinin atası, yaklaşık 2,5 cm. uzunluğunda her iki ucu sivri oltaya   sabitlenmiş bir tahta, kemik veya taş parçası idi. Bu ilkel iğne yemle   kaplanırdı. Eski çağlarda madenlerin kullanılmaya başlamasıyla, iğnede   günümüze kadar birçok değişikliğe uğrayarak gelişmiştir.
     İğneler biçimlerine, boylarına, renklerine   ve işlevselliklerine göre sınıflandırılmıştır.
                Sinek   iğnesi en küçüklerindendir, düz veya çapraz, kısa veya uzunsaplı, çelik,   kalaylı, bronz, sarı, gözlü veya gözsüz, kısa pala, uzun pala, delikli veya   deliksiz, kertikli veya benekli, kuyruklu gibi adları vardır. Ayrıca ikili   üçlü iğneler hatta çok iğneli kancalar mevcuttur.
     Yukarıda belirtilen iğnelerin birbirinden   farklı olan bir çok özellikleri vardır. Her biri belirli tecrübeler sonucu   tasarlanmıştır ve hepsinin işlevleri farklıdır.
     İğnenin özelliği, kalite numarasıyla   belirlenir. Örneğin uskumru için kullanılan iğnenin kalite numarası 1795,   boyu ise 1 veya 2 numaradır. İğnelerin büyüklükleri numaralandırılmıştır. 1   numara merkezde kabul edilir. Bu numaradan sağa doğru sıralanan sayılar   küçülmeyi, ifade eder, 1 numaradan sola doğru sıralananlar sayılar ise daha   büyüyen iğneleri ifade eder.
     Ayrıca iğnelerin farklı sapları vardır,   avlanılması istenilen balığın kesici dişli ise uzun saplı iğne seçilir,   kırıcı diş ve çene yapısına sahip balıklar için kısa saplı, kalın yapılı ve   geniş dirsekli iğneler kullanılır. İğne seçimi belirli tecrübeler sonucu   belirlenir. Fakat, sağlam, kolay paslanmayan, ucu keskin olanlar tercih   edilmelidir.                 Balık   yakalandığında, onun çırpınışı ve mukavemeti yada olta takımının özelliğine   göre misinanın düğüm olmasını önlemek için, çoğunlukla tüm olta takımlarının   belirli yerlerine kendi ekseni üzerinde dönebilen halkalardan oluşan çeşitli   şekillerde yapılmış fırdöndüler bağlanır. Paslanmayan pirinç veya nikelden   yapılan fırdöndüler iki kulplu, üç kulplu olduğu gibi iğnelerde olduğu gibi   büyüklük ve küçüklüklerine göre numaralandırılmıştır.
     Yapılması istenilen olta takımı için, en   uygun fırdöndüyü seçmek hangi boyutta ve hangi mesafeye bağlayacağını bilmek   bir ustalıktır.                   Naylonun oltada kullanımı 1930’un sonuna doğru geliştirildi ve 2. Dünya   Savaşından sonra, diğer sentetik malzemeler gibi olta malzemeleri de   gelişmiştir. At kılının yerini de misinalar almıştır. Misinalar   numaralandırılmıştır. 0,10 mm. kalınlığından 1.000 mm. kalınlığa kadar 10 -   20 - 30 - 40 - 50 - 60 - 70 - 80 - 90 - 100 numara ile ifade edilir.   Numaralar yükseldikçe misinanın kalınlığı artar.
     Bu rakamlar misinanın kalınlığını belirler.   10 numara, 0,1 mm. 60 numara 0,6 mm. 100 numara 1 mm. kalınlığındadır.
     Misinalar genellikle saydamdır. Beyaz,   yeşil, mavi, sarı, pembe vb. gibi avlanacak balığın cinsine ve avlanılacak   suyun özelliğine göre renkleri seçilmelidir.
     Buruşuk, düğümlü, özürlü, aşırı katlanmış,   çatlamış eski misinalarla balığa çıkmak hiç doğru değildir. Misinayı   sararken ne çok sıkı, nede gevşek sarmamalıdır. Normal şekilde sarılmalıdır.   Misina karıştığı zaman heyecanlı ve aceleci olmamak gerekir. Çözmeye   başlamadan önce misina suyla iyice ıslanmalıdır.
     Misinalar farklı özelliklerine göre imal   edilirler. Bu özelliklere aşağıda sadece bir firmanın ürettiği misinalardan   örnekler vererek inceliyelim.
     - Tuzlu su balık avcılığında büyük darbe   kontrolü gerektiği yerlerde performans göstermek üzere geliştirilen, kayalık   deniz diplerinde, bataklıklarda avlanma üzere üretilen misinalar,
     - Direnci artırılan misinlar daha uzun ve   hassa atışları sağlayacak yumuşak yapıya sahip, su içinde görülmeyen ve   aşınma resistansı artırılmış misinalar,
     - Düşük sürtünme, düşük görünürlük, minimum   esneklik özelliğine sahip, yemleme ve yüzdürme türü balık avcılığı için   geliştirilen misinalar.
     - Orta ve ağır suni yemli balık   avcılığında, yumuşak yapısı, hassas yemlemeyi ve uzak atışı sağlayan ve az   esnek oluşu nedeniyle uzun mesafede dahi iğne kontrolü sağlayan misinalar. 
     - Hızlı batması gereken durumlarda   kulanılmak üzere geliştirilen yüksek dereceli fluar-karbon formülü ile imal   edilen misinalar.
     - Alabalık avı için geliştirilmiş, çok   esnek ve yumuşak olan malzeme ile hassas atış, düşük görünürlük ve doğal   hareketin gerektiği yerlerde kullanılan misinalar.
     - Düşük çaplı misinadan olağanüstü güç elde   edilen, üstün aşınma direnci ile kayalık deniz dibi yüzeyinde büyük balık   çekmek için ideal misinalar.
     - Çok güçlü, hemen hemen sıfır esnekliğe   sahip, ince çaplı ve sürtürmeyi azaltarak hassa atmayı sağlayan misinalar ve   daha farklı özelliği olan çeşitli misinaları piyasada bulmak mümkündür.
     - Ayrıca açık denizlerde orkinos, kılıç   gibi iri balıkların avcılığında kullanılan çok sağlam, esnek olmayan sert   malzemelerden yapılmış dakron gibi misinalar kullanılır.                   Özellikle tatlı su balıkçılığında kullanılan bazı oltaların olta boyu   ayarlama, yemi belli bir mesafede tutma, saz diplerine olta oturtma gibi   görevleri üstlenir. Balık iğneye ilk tutulduğu zaman sabit bir güç yaratarak   iğnenin balığın ağzına oturmasını sağladığı gibi, avcıya da iğnenin ucundaki   balığı haber verir.
     Şamandıraların tutulacak balığın türüne (ki   bu balığın yeme davranışı ile ilgilidir) göre, kullanılacak olta türünün   birçok çeşidi vardır.
     Tatlısu için iki örnek verecek olursak;   kalem kalınlığında, ince uzun şamandıra yeme çok temkinli yaklaşan tatlı su   kefalinde kullanılırken, yumruktan az küçük bir şamandıra da turna avı için   idealdir.                                                                                İskandilde olduğu gibi oltanın dibe inmesini ve daha uzağa atılmasını   sağlamak için, bedenin üst kısmına eklenen yaprak kurşun veya dökülerek   yapılmış ağırlıklara kıstırma denilir. Daha çok yemli oltalarda kullanıldığı   gibi kaşıklı oltalarda da kullanılır. 3’gr.dan 100 gr’a kadar ağırlıktadır.                      Olta   takımları ve balıkçılık için gerekli araç ve gereçlerin içine konulduğu,   tahtadan ya da plastikten yapılmış sandık görünümünde muhafaza kutularına   olta kutusu denir.
     Genel olarak üç katlı olan olta kutularının   her katı menteşelerle bağlıdır. Böylece kutu açılınca her kat ortaya çıkar.   Kapanınca da katlar birbiri üzerine kapanarak hacmi küçültürler. Kutu   kapağının altında birinci kat vardır, çeşitli büyüklükte bölmelere   ayrılmıştır. Bölmelere iğneler, kaşık oltaları, fırdöndüler, çelik bedenler,   zokalar vb gibi malzemeler konur. İkinci kat da bölmelere ayrılmış olup   buraya da birinci kattaki gibi araç ve gereçler konur. Üçüncü ve taban kat   bölmesizdir. Buraya sayfaları arasında iğneleri bağlanmış çapari bedenleri   olan defter, yem kesme tahtası, bıçak ya da çakı, amonyak şişesi, gazlı bez,   olta takımları konur.
     Olta kutuları ortalama 50x30x25 cm.   boyutlarındadır.
     Olta kutularında bulunması gerekli olan   araç ve gereçler şunlardır:
     1- Zehirli balıkların vurmalarına karşı   kullanılacak bir şişe amonyak.
     2- Yaralanmalar, kesikler için kullanılacak   bir şişe tenturdiyot, pamuk ve gazlı bez.
     3- Bazı balıkların ağızlarından iğne veya   zokayı alabilmek için orta boy bir kargaburun pense.
     4- Ellerin kurulanması için bir adet toz   bezi.
     5- Yem kesmek veya midye içi çıkartmak için   keskin bir avcı çakısı.
     6- Üzerinde yem kesmek için kullanılacak,   30x20x2 cm. boyutlarında bir tahta.
     7- Çeşitli yedek iğneler, zokalar,   fırdöndüler, çelik beden.
     8- Olta takımları ve yedek oltalar.
     9- Pusula.    
     Bir naylon parçası   olan misina; yapısı, büklüm kabul etmemesi ve kayganlığı nedeniyle balıkçı   düğümü dediğimiz şekillerde düğümlenmezse, düğümün tutmasına olanak yoktur.   Kördüğüm dahi atılsa, suya girince ıslanıp iyice kaygan hale gelen misina   bağlı olduğu yerden (bedenden, köstekten, iğneden) kolayca çözülür. Bu   durum, halatların bağlanması için de geçerlidir. Bu nedenle amatör   balıkçılar, aşağıdaki balıkçı düğümlerinden, kendilerine gerekecek olanları   öğrenmek zorundadırlar:
     1- Halkalı bir iğneye (veya halkalı başka   bir yere) misina bağlanması.
     2- Halkası olmayan iğneye misina   bağlanması.
     3- Kopuk misinaların birbirine bağlanması. 
     4- Kasa yapılması ve bedene takılışı.
     5- Kazık bağı.
     6- Sandal halatının sandala ya da babaya   bağlanması.
     7- Fırdöndüye misina bağlanması.
     8- Makaraya misina bağlanması.
     9- Bedene köstek bağlanması.