TAVŞAN AVI VE AVLANMA YÖNTEMLERİ

[KOSAVALIMİROGLU]

TAVŞAN AVI

Av deyince aklımıza önce keklik,onun ÇaĞrışımı olarak tavşan gelir. Tavşana genellikle keklikmeralarında rastlar, ya köpeĞimizin fermasında veya köpeĞimiz yoksaattıĞımız taşla, Çalıdan fırlatır avlarız. Özellikle tavşan avının daÇeşitleri vardır. Belli başlı tavşan avı Çeşitlerini de şöylesıralayabiliriz:


1. Ferma köpeĞiyle arama avı
2. Kopoyla tavşan avı
3. Tazıyla tavşan avı
4. Bek avı veya önezi avı
5. Tarama avı
6. İz avı

1. Arama Avı:
Ferma köpekleri ile yapılan zevklibir avdır. Yukarda belirttiĞim gibi genellikle keklik ve Çil avı ilebirlikte yapılır. Ancak sadece tavşan aranacaksa, hava şartları,bilhassa gecenin nasıl geÇtiĞi, rüzgÂr durumu gözönünde tutulur. Havapoyraz ve rüzgÂrlı ise, güney yamaÇlardaki dereciklerde, tabandanziyade sırta yakın yerlerdeki fundalıklar, kuytu taşlıklar aranır.Lodos havalarda tavşanı kuzey mailerde tabana yakın oyuntular veyarıntılar kenarında aramak mümkündür. Sakin ve kuru ayazlı geÇengecelerde tavşan sırtlarda herhangi bir yerde yataklanır.
Tavşan, köpeĞin fermasındagenellikle fazla sabredemez. Hele avcının da köpeĞe yaklaşması üzerinefırlar. Tavşan fırlar fırlamaz köpek de Çok zaman arkasından atılacaĞıiÇin hemen ateş etmek tehlikelidir. KöpeĞi de vurmak veya yaralamakihtimali vardır. Tavşanın zikzaklarını yapıp bir istikamete yönelmesinibeklemek, 15-20 metre uzaklaştıktan sonra, tabiatıyla arazi yapısımüsait ise, ateş etmek isabeti artırır.
Köpek olmadıĞı zamanlarda, Çalılartaşlanır, ses Çıkartılarak tavşanı ürküterek kaÇması saĞlanır. Aramaavında yavaş hareket etmek, zaman zaman duraklamak faydalıdır. Tavşan,hizasına gelen avcıyı genellikle bir miktar geÇirdikten sonra tersistikamete kaÇmayı dener. Böyle hallerde tüfeĞi aniden omuzlayıp ateşetmede ufak bir dikkatsizlik, saĞında veya solundaki arkadaşa saÇmadeĞdirmeye sebep olur. Bu sebeple Çalı, dikenlik gibi dibinde tavşanyatabileceĞi tahmin edilen yerlere, fırlayan tavşan ileri kaÇacakşekilde yanaşmalıdır.

2. Kopoyla Tavşan Avı
Kopoylar özellikle tavşan avı iÇinyetiştirilen av köpekleridir. Polonya ve Balkan menşeili olan buköpekler, yurdumuza tahminen 90-100 yıl önce getirilmişlerdir. Buköpekler yerde iz sürerek, yani toprakta izle kalan avın kokusunu takipederek, avı yataĞında bulan kaldırıp kovalayan ve avcının önüne sürenköpeklerdir. Yaban domuzu, geyik, karaca hatta Çakal, tilki avlarındada kullanılırlar. Tavşana alıştırılan köpekler tavşanın izini bulur. Buizi takiple yataĞından tavşanı kaldırır ve kovar. Kopoyla tavşan avı daoldukÇa zevklidir. Sabahın erken saatinde köpekler meraya salınır. Birtavşan izini bulan köpek kesik kesik fasılalı havlamaya başlar. Bunaköpek ?oynak izindeâ?� denir. Havlamalar zaman zaman kesilir, zamanzaman duyurulur. Köpek, izi doĞrultusunda yatak izine doĞru gider.Yatak izinde kopay daha sık ses verir ve tavşanı yataĞından fırlatıncadeĞişik bir tonda, adeta bir yerine taş yemişcesine baĞırmaya başlar.Bunun iÇin tavşan valeryayı kopardı veya aĞladı tabiri kullanılır.Tavşan peşinde aynı tonda ve aynı fasılalarla havlıyarak takip eder.Tavşan da peşinden gelen kopaydan kurtulmak iÇin yana ileriye uzunsıÇrayışlar yapar. Hatta bazen köpeĞi geÇirerek ters istikametedönebilir. Böyle hallerde, köpeĞin sesi bir ara kesilir. Oynak izindeolduĞu gibi kesik kesik aralıklı havlar. Bu arada izi kaybettiĞi yerdedaireler Çizer veya eski izi bularak iz tazeler. Tavşanın izini tekrarbulunca yine takibe koyulur ve aralıksız havlamaları devam eder.Kopoyla tavşan avında Çok zaman, köpekleri bir yardımcı, zincirleriylegötürür ve vadilerde yamaÇların dibinde bırakırlar, avcılar ise sırtıtakip ederler. Tavşanı bulup kaldıran köpek valeryayı basınca avcılarsırtta tavşanın geÇeceĞi münasip geÇitleri tutar ve geÇen tavşanaatarlar. Kalkan tavşan vurulamazsa veya tüfek atılamazsa, köpek tavşanıkovar ve tavşan bir daire Çizerek ilk kalktıĞı yerin yakınından geÇer.Bu sebeple Çok yakın ve süratli izleyen köpeklerin önündeki tavşan uzakmesafelere kaÇar. Bu bakımdan kopoy avında aĞır, fazla izi şaşmadankovan köpek makbuldür. Böyle köpeĞin önünde kaÇan tavşan zaman zamandurur. Gelen köpeĞin sesini dinler. Çok süratli kaÇmaz ve daha yakınmesafeden döner. Bu sebeple tavşanı avlamak daha kolaylaşmış olur. Ustaköpekler bazen tavşan izini saatlerce kovabilir. Bu arada pusan tavşanıtekrar bulup kaldırırlar. Tavşanı kovan köpekler tavşanın vurulduĞuyere gelince seslerini keser. Kan bulaşan yerleri koklarlar ve ekseriyatarak keyiften anlanırlar (yuvarlanırlar). Hatta sabah ava Çıkarkenköpek yatıp yuvarlanır, anlanırsa o gün avın bereketli geÇeceĞine dairbir inanış da vardır. Bazı avcılar arasında tavşan vurulunca, tavşanınsaatlerce kovup avcının önüne getiren kopoya tavşanın başını veya iÇorganlarından birini vermek böylece köpeĞi mükÂfatlandırmak adettendir.Ancak baĞırsaklarını vermemek gerekir. Çeşitli kolit ve parazitlerköpeĞe bulaşabilir.

3. Tazıyla Tavşan Avı
Tazılar uzun bacaklı, narin yapılıÇok süratli koşan ve kuvvetli bir Çeneye sahip av köpekleridir.Genellikle tavşan gibi kaÇan avları yakalamakta kullanılır. Tazılardaha ziyade ova yerlerde, az engebeli, aĞaÇ ve Çalı topluluklarıbulunmayan arazilerde av yapabilirler. Yurdumuzda İÇ Anadolu, GüneydoĞuAnadolu, DoĞu Anadolu?nun bir bölümü, Güney?de Çukurova ve civarındabeslenir. Buralarda tazı avı yapılır. Tazıyla tavşan avına, iyi koşanatlarla gidilir. Aynı zamanda binicilik sporu da yapılır.
Tavşanı kaldıran tazı, süratletavşanı kovalar ve yakalar. Tavşan bu arada zikzaklar sert dönüşleryaparak kurtulmaya Çalışır. Avcılar da kovan tazıyı atla takip ederlerve yakaladıĞı tavşanı alırlar. İran, Orta Asya?da tazı avı Çokgelişmiştir. Yurdumuzda yer yer güzel cins tazılara raslanmakta ise deyavaş yavaş güzel tazı cinsleri yok olmaktadır. Tazı avına meraklıolanlar iÇin güzel görünüşlü ve güzel güzel koşan tazılar büyük deĞerifade eder. Yel gibi giden tazıların pahası biÇilmez ve tazılarınsürati üzerine de Çeşitli fıkralar anlatılır. Bunlardan biriniTarsus?ta dinlemiştim. Avcı atına biner, tazısını da yanında sürer, azsonra bir tavşan fırlar, zorlu mu zorlu, tazı peşine takılır, tavşanyel gibi kaÇmaktadır. Tazı da peşinden fırtına gibi gider. Avcı daatıyla takip eder. Bir müddet sonra yerden bitme bir kayanın önündetavşan aniden sola döner. Avcı bakar ki, tazı tavşanın peşinde yok.Kayanın yanına ulaşır. Tazı meydanda yok. O ara bir inildeme duyarsesin geldiĞi yana döner bakar ki, kayada yumruktan irice bir delik,delikte bir püskül titreyip durur, püskülden tuttuĞu gibi Çeker, tazıÇıkar dışarı. MeĞer kurşun gibi giden tazı tavşan gibi dönemeyincekayaya Çarpıp gömülmüştür ve sadece kuyruĞunun püskülü kalmıştırgörünürde. Varın hesap edin tazının hızını, bu kadar hızlı tazılartaşlara, kayalara gömüldüĞü iÇin bizde av tazıları ve tazı avı gittikÇeazalmaktadır.

4. Bek Avı veya Önezi Avı
Bu av türü sabahın erkensaatleriyle, akşamın geÇ saatlerinde, tavşanların gelip geÇtiĞiyerlerde beklemekle yapılan bir av şeklidir. Bek avında sonuÇ alabilmekiÇin, tavşanların yatak ve oynak yerlerini, geÇitlerini Çok iyi tanımakve bilmek gerekir. Bilhassa orman iÇindeki Çayırlıklar, fundalık veÇalılarla Çevrili alanlar ve ekili yerler, baĞlar tavşanların yemlenmekiÇin gittikleri yerlerdir. Buralardaki tozlu yollarda ve patikalardakuru havalarda koşuşur, oynaşırlar. Ancak önezi avında av süresikısadır. Güneşin batışından alaca karanlık bastırasıya kadar iyiceseÇip beklediĞimiz yerin yakınından bir tavşan geÇerse avlamak mümkünolur. Sabahleyin de yatak yerlerine yakın geÇitler ve patikalarbeklenir. Bu sürede tan aĞarmasından güneş doĞuşuna kadar sürer. Sabahbeki, akşam bekinden daha verimli olur. Zira akşamları tavşanlaroldukÇa geÇ harekete geÇerler. Mıntıkayı iyi tanıyan tavşanların yatakve oynak yerlerini ve geÇitlerini iyi bilen avcılar önezi avındabaşarılı olurlar.

5. Tarama Avı
KalabalıkÇa avcı grubu ile yapılır.Süzek avı denir. En az 5-6 avcı olmalıdır. Tarama avında avcı sayısıkadar da süzekÇi bulunursa avdan iyi sonuÇ alınır. Bizde daha ziyadesadece avcılar kol teşkil ederek tarama avı yaparlar. Bilhassa düz veaz engebeli arazilerde, tarım alanlarında verimli olur. Avcılar 20?şeradım mesafeyle sıralanır ve kol halinde ses Çıkartarak, bazen elvurarak aĞır aĞır ilerler. Avcılara arasıra birer süzekÇi katılırsa avdaha verimli olur. Burada bilhassa hizada gitmeye dikkat edilir. Avcıve sürekÇi sayısı fazla olursa tarama hattının yarım ay şeklinde olmasıfaydalıdır. Bu tip avlar daha ziyade düz veya az engebeli arazideyapılır. 40-50 avcı ve bir o kadar da sürekÇi katılır. 400-500 m.Çapında bir daire teşkil edilecek şekilde bir avcı bir sürekÇisıralanır ve Çevreden merkeze doĞru hareket ederler. Daire teşkiledilirken genellikle arazinin Çukurca yeri daire ortasında kalmasınadikkat edilir. Daire iÇinden fırlayan tavşanlar hangi tarafa kaÇsa biravcının önüne gelir. Çember Çapı takriben 100-150 m.?ye inince esasenavcı ve sürekÇiler de birbirlerine yanaşmış olurlar. Bu durumda avcılardurur ve sürekÇiler de birbirlerine yanaşmış olurlar. Bu durumdaavcılar durur ve sürekÇiler bir komutla dairenin ortasına hareketederler. Kalkan tavşanlara ancak dairenin dışında ateş edilir. Buavlarda Çok sayıda tavşan vurulur, ancak bu tip bir av bir avlaktayılda bir, en Çok 2 defa tekrarlanır.
Düz hat halinde tarama avı bilhassaKasım sonu Aralık başı, ilk donların ve ayazlı gecelerin başladıĞımevsimlerde verimli olur. Bu mevsimlerde tavşanlar sürülü tarlalardatezekler arasında, anızları sınırları boyunca dahi yataklanırlar.Sürülü tarlaları karıklara Çapraz bir şekilde taramak iyi olur. Tavşanbulunan avlaklarda 5-6 kişiyle düzgün bir şekilde yapılacak taramaavları iyi netice verir.

6. İz Avı
Karlı havalarda tavşan izleri takipedilerek yapılan bir av türüdür. Bilhassa taze karda izleri bulmakkolaylaşır. İz avı da tecrübe ve bilgi ister. Oynak izlerini, yatakizini ayırdetmek tecrübe ister. BirÇok tecrübeli avcı karda gördüĞü birtavşan izini kolayca takip eder ve yataĞını eliyle koymuş gibi bulur.Kar fazla ise tavşanın yattıĞı yer daha kolay bulunabilir. Yumuşakkarda tavşanın hareketi de zordur. Kara gömüldüĞü iÇin yavaş hareketeder. Ancak, karda yürürken meydana gelen kıtırtılı sesleri tavşankolayca duyduĞundan umumiyetle uzaktan fırlar. Karın yumuşak zamanındaÇalı diplerinde görülen yan yana iki sarımtırak delik, tavşanın (veyasansar gibi diĞer bir hayvanın) teneffüs ederken meydana getirdiĞiizdir. Bu izler de tavşanı ele verir.

DiĞer Hususlar
Tavşanın avında kullanılacak saÇmanumarası 4-5?tir. En iyi mesafesi de 25 m.?dir. 40 metreye kadar iyibir isabet saĞlanırsa da 40 m.?den sonra saÇma hüzmesi ÇokdaĞılacaĞından isabet ihtimali azalır ve isabet edecek 1-2 saÇma datavşanı ancak yaralar. Yatakta tavşana ateş etmek de avcılıĞa, mertliĞesıĞmaz. Tavşana kaÇma fırsatı verilmelidir. Avcılar arasında, tavşanınarkası saÇma torbasıdır diye bir deyim kullanılır. Arkadan, saĞrı vekabalarından yara alan tavşan, kolay kolay düşmez. Ama aldıĞı yaraaĞırca ise, mutlaka herhangi bir yerde kalıp ölebilir.
SaÇmayı yiyince bükülüp takla atanveya bir iki sıÇrama yapan tavşan, kafadan veya boyundan vurulmuştur vehemen ölür. Vurulduktan sonra bir süre giden ve aniden yıkılan tavşanise yürekten veya akciĞerden yara almıştır. Ateş edince tavşanın anidenbükülmesi ve sonra daha yavaş kaÇması ise karaciĞer, böbrek, mide gibiiÇ organlarından yara aldıĞını gösterir ve Çok uzaklaşamadan yıkılır.Süratle kaÇarken bir yanına Çöken, tökezleyen tavşansa ayaĞından yaraalmıştır. Ön ayaĞından yaralanan tavşan kolayca kaÇabilir. İki ayaĞıkırılan tavşan ise sürünerek hareket eder. Ayaklarından hafif yaralananve kan akıtarak kaÇan tavşanı mutlaka takip etmek gerekir. Kan izlerinitakiple, vurulan tavşan mutlaka bulunur.
Vurulan tavşanı Çantaya koymadanönce ön ayaklarından tutup kaldırmalı ve karnı kuvvetlesıvazlanmalıdır. Böylece etinin Çabuk bozulmasına sebep olan mesanedebiriken idrar ile kör baĞırsaktan gelen sarımtrak sıvı dışkı dışarıatılmış olur. Mümkünse iÇ organlarını da hemen boşaltmak faydalıdır.
Tavşan avında, daha önce debelirttiĞimiz gibi yataktan fırladıĞı an ateş edilmemeli ve kaÇışıdoĞrulduktan sonra tetik Çekilmelidir. DoĞru kaÇan tavşanın kulakistikametine, üstümüze gelen tavşanın ön ayakları hizasına tüfekdoĞrultularak ateş edilmelidir. Yan geÇen tavşana ateş ederken deönleme payı verilmelidir.
Her avda olduĞu gibi tavşan avındada tavşanın Çeşitli özellikleri bilindiĞi takdirde, avlakta arayıpbulmada ve avı vurmada başarı oranı artar.
Tavşanın eti kanlı görünümüne raĞmenoldukÇa lezzetlidir. Ancak bayıltılırsa seri bir koku peydah eder.Saatlerce kovulduktan sonra vurulan tavşanların eti, biriken toksinlersebebiyle oldukÇa sert ve lezzetsiz olur. Bol sarmısaklı soĞanlıyahnisi meşhurdur. Bundan başka kotlet panesi, talaş kebabı, köftesi degayet güzel olur.
Tavşanın etinden başka derisinden,daha ziyade yününden istifade edilir. Tavşanın derisi kolay yüzülür.Tulum şeklinde Çıkarılan deri bir Çatal aĞaca geÇirilir ve gölgeli kurubir yerde kurutulur. Tulum şeklinde Çıkarılmazsa düz bir tahtayagergince Çakılır.
Yurdumuz av hayvanlarının başındagelen tavşan, son zamanlarda moda olan projektörle avlama neticesindeyer yer yok olmuştur. Halbuki normal usullerle ve kanuni süreleriiÇinde avlandıĞı takdirde, yüksek üreme potansiyeline sahip bu hayvanıbütün avlaklarımızda bol bol rastlamak mümkün olacaktır. saygılarımla dostlar         

[ümitberberoglu]

bilgilendirme için teşekkürler.

[Recep DÖNMEZ]

Teşekkürler....
Ellerinize ve emeğinize sağlık....
Saygılar...

[Ahmet KARABAT]

teşekkürler
 

[İbrahim ÇABUK]

teşekkürler güzel paylaşım.

[İlker MERCAN]

teşekkürler

[Tamer KUVVET]

Ellerine sağlık