cemalreis
04.Nisan.2008, 07:44
KumKekliğini (diğer bir adı jet kekliği, yöresel halk arasında kullanılanismi Küçük Keklik) hep merak etmişimdir. Her zaman ismini işitirkendisini bilmezdim. Nerelerde yaşadığını, alışkanlıklarını, avlanmabiçimini bilmiyordum. Sonunda 1983 senesinde görevim icabı gittiğimDiyarbakır, Mardin, Adıyaman illerimizin avlaklarında tanışma olanağıbuldum. Garip ve çekici bir av kuşu olduğundan ve de köpekle avının çokzevkli olmasından ötürü tanıtmak istedim. Kum kekliği çilden biraz küçük bir av kuşu. Aynı çil ve kınalıda olduğugibi sürüler halinde yaşıyor. Yalnız avlanma sahaları ayrı. Bir çok kezavlanmama rağmen kınalı ile aynı yerde bulunduklarını görmedim.Genellikle hatta kesinlikle kumluk alanlarda, çalısı çırpısı azyerlerde bazen de dere kenarlarındaki geniş taşlıklarda bulunuyorlar.En çok sevdikleri alanlar derelerin, çayların kenarlarında içinde biriki çalı, ot bulunan kumluk alanlar. Bu yüzden de özellikle Dicle,Fırat nehirlerinin kıyılarını tercih ediyorlar. Avlanmaları kınalıyaoranla daha zor. Hayli sert kalkıp, hızla isimlerine layık bir şekildeyol alıyorlar. Yerli halk tarafından küçük keklik diye anıldığınısöylemiştim, avcısı hemen hiç yok gibi. Yöre halkı hem küçükolduğundan, hem de yerde denk getirip atamadıklarından avıylauğraşmıyorlar.
Mardin'inNusaybin, Cizre avlaklarında da karşılaştım bu kekliklerle.Diyarbakır'ın aksine yine kumluk fakat susuz alanlarda avladım. Sonrasuya çok düşkün olmadıklarını düşündüm. Su ihtiyaçlarını sanırım kınalıkeklik gibi görüyorlar. Üremeleri de kınalılar gibi. Palazları dabenzer. Birbirinden ayırt etmek hayli güç.
Jetlerin erkekleri hemen tanınıyor. Dişilerine oranla daha irigösterişli oluyorlar. Renkleri daha canlı, göğüslerindeki nişanlar dahabelirgin oluyor. Dış görünüşünün tarifine gelince şöyle; gagaları hafifturuncuya çalan sarı renkte. Göz kapaklarından geriye doğru giden siyahsürmesi var. Boyun göğüse kadar gri renkte, üzerinde gri noktalargörünüyor. Göğüs kahverenginin, grinin, beyazın ve siyahın tonlarıylasüslenmiş. Göğüsten sağa ve sola doğru siyah düzgün çizgiler var.Kuyruk kırmızıya çalan kahverengi. Sırt ve kanatları kum renginde vekuyruk tarafına gidildikçe siyah noktalar oluşmuş. Ayaklar hafif yeşilekaçıyor. Kanat içinin üst tarafları kirli sarı renkte.
Hayvanın kabaca görünüşü böyle. Ayrıca yerde sekmesini seviyor.Uçuşları ıslığa benzer bir sesle başlıyor ve kısa mesafeli oluyor. Çokiyi pısma yeteneğine sahip. Köpekle avlanması çok zevkli. Özellikleköpek alıştırmak ve yetiştirmek için birebir. Sayıları fazlacaolduğundan köpek hangisiyle uğraşacağını şaşırıyor. Fişek adında birseterim vardı. Ağzında kum kekliği varken bir diğerine ferma verdiğine,çift çift taşımaya çalıştığına defalarca şahit oldum.
Bir sonuç çıkartmak gerekirse kum kekliği güzel bir av kuşumuz.Yalnızca güneydoğu bölgelerimizde bulunması çekiciliğini de arttırıyor.Ancak bazı sezonlar avına yasaklama getirilmesini anlamıyorum. Halbukisaydığım illerde bol miktarda mevcut. Yaşam ortamları da kıştanetkilenmeyecek şekilde. Dileğim avcı arkadaşlarımın bu kuşun avına birkezde olsa gitmeleri ve bu kuşun ıslığını, kanat sesini duymaları. Sonolarak bir şey daha ilave etmek istiyorum; kınalıyla beraber hiçrastlamadım derken, birlikte yaşamadıkları sonucunu çıkartmıyorum.Sadece kınalı gibi sert kayalık yerleri pek sevmediklerinibelirtiyorum. Sıkıştırıldıkları zaman kum keklikleri de kınalılar gibisoluğu kayalarda, sert yamaçlarda alıyorlar
Mardin'inNusaybin, Cizre avlaklarında da karşılaştım bu kekliklerle.Diyarbakır'ın aksine yine kumluk fakat susuz alanlarda avladım. Sonrasuya çok düşkün olmadıklarını düşündüm. Su ihtiyaçlarını sanırım kınalıkeklik gibi görüyorlar. Üremeleri de kınalılar gibi. Palazları dabenzer. Birbirinden ayırt etmek hayli güç.
Jetlerin erkekleri hemen tanınıyor. Dişilerine oranla daha irigösterişli oluyorlar. Renkleri daha canlı, göğüslerindeki nişanlar dahabelirgin oluyor. Dış görünüşünün tarifine gelince şöyle; gagaları hafifturuncuya çalan sarı renkte. Göz kapaklarından geriye doğru giden siyahsürmesi var. Boyun göğüse kadar gri renkte, üzerinde gri noktalargörünüyor. Göğüs kahverenginin, grinin, beyazın ve siyahın tonlarıylasüslenmiş. Göğüsten sağa ve sola doğru siyah düzgün çizgiler var.Kuyruk kırmızıya çalan kahverengi. Sırt ve kanatları kum renginde vekuyruk tarafına gidildikçe siyah noktalar oluşmuş. Ayaklar hafif yeşilekaçıyor. Kanat içinin üst tarafları kirli sarı renkte.
Hayvanın kabaca görünüşü böyle. Ayrıca yerde sekmesini seviyor.Uçuşları ıslığa benzer bir sesle başlıyor ve kısa mesafeli oluyor. Çokiyi pısma yeteneğine sahip. Köpekle avlanması çok zevkli. Özellikleköpek alıştırmak ve yetiştirmek için birebir. Sayıları fazlacaolduğundan köpek hangisiyle uğraşacağını şaşırıyor. Fişek adında birseterim vardı. Ağzında kum kekliği varken bir diğerine ferma verdiğine,çift çift taşımaya çalıştığına defalarca şahit oldum.
Bir sonuç çıkartmak gerekirse kum kekliği güzel bir av kuşumuz.Yalnızca güneydoğu bölgelerimizde bulunması çekiciliğini de arttırıyor.Ancak bazı sezonlar avına yasaklama getirilmesini anlamıyorum. Halbukisaydığım illerde bol miktarda mevcut. Yaşam ortamları da kıştanetkilenmeyecek şekilde. Dileğim avcı arkadaşlarımın bu kuşun avına birkezde olsa gitmeleri ve bu kuşun ıslığını, kanat sesini duymaları. Sonolarak bir şey daha ilave etmek istiyorum; kınalıyla beraber hiçrastlamadım derken, birlikte yaşamadıkları sonucunu çıkartmıyorum.Sadece kınalı gibi sert kayalık yerleri pek sevmediklerinibelirtiyorum. Sıkıştırıldıkları zaman kum keklikleri de kınalılar gibisoluğu kayalarda, sert yamaçlarda alıyorlar