ibrahim ozel
31.Temmuz.2013, 22:50
Şecere, Safkanlık, Irk Standartları ve KIF
Gerek günlük hayat gerekse Petarkadaş'taki gözlemlerime dayanarak şecere, safkanlık, ırk standartları, KIF, CAC yarışmaları vb. konular hakkında merak ve bilgi eksiklikleri/yanlışlıkları olduğu kanısına vardığım için bu konuyu açma gereği hissettim. Bu bilgi eksikliklerini/yanlışlıklarını gidermek için -konuya vakıf olanların da yardımlarıyla- elimden geldiğince bilgi aktarmaya çalışacağım
Şecere nedir?
Öncelikle kelimenin doğrusu "secere" değil "ŞECERE"dir. Şecerenin kelime anlamı "soy ağacı"dır. Yani tıpkı insanlarda olduğu gibi kedilerde, köpeklerde, atlarda, hatta guinea piglerde bile bireyin kendinden önceki aile bireylerinin, atalarının, akrabalarının bilinmesini sağlar. Buna dayalı olarak da geçmişten gelen genetik hastalıkların bilinmesine, olası akraba eşleşmelerini önlemeye, bireylerde istenmeyen özelliklerin ve genetik hastalıkların gelecek nesillere aktarılmasını önlemeye yardımcı olur.
Şecere kaytlarını tutan dünya üzerinde farklı federasyonlar mevcut. Örneğin İngiltere'de The Kennel Club (KC), Amerika'da American Kennel Club (AKC) gibi sadece ülke bazında faaliyet gösteren federasyonların yanında dünya çapında 86 ülkeden üyeye/anlaşmalı ortağa sahip olan Fédération Cynologique Internationale (FCI) gibi kinolojik kuruluşlar mevcuttur. Bu kuruluşlar aynı zamanda köpekli sporlar ve köpeklerle ilgili çok çeşitli alanlarda da faaliyet göstermektedirler.
Şecere safkanlığın göstergesidir. Çünkü bir kediye/köpeğe "safkan" diyebilmek için en az 4 kuşak öncesini bilmek gerekmektedir. Sadece anne-baba bilinen bir birey fentoip olarak bahsedilen ırk görünümünde olsa bile daha gerideki aile bireyleri bilinmediği için safkan demek doğru değildir. Safkanlık sadece görünüş değildir...
Yukarıda bahsettiğim kuruluşlardan bizimle bağlantılı olan FCI'dır. FCI (Türkçe anlamı: uluslararası kinoloji (köpek bilimi) federasyonu), her ülkeden sadece bir kuruluş ile çalışan bir sisteme sahiptir. FCI'ın Türkiye'deki temsilciliğini üstlenen kurum da Köpek Irkları ve Köpek Bilimleri Federasyonu'dur (KIF). Yani FCI'ın tescili ile köpekleri Türkiye'de kayıt altına alma yetkisine sahip olan kurumdur. KIF, FCI tarafından kabul edilmiş köpek ırklarına mensup köpekleri kayıt eder ve FCI'ın belirlediği şartları yerine getiren köpeklerin kayıtlı üremesine olanak tanır.
Irk Standartları
FCI, AKC vs gibi kuruluşlar, kabul ettikleri her ırkın nasıl olması gerektiğini ayrıntılı olarak belirlerler ve bir "standart" oluştururlar. Bu standartlar ırkın göz rengi, kulak şekli, yükseklik, post yapısı, sahip olması gereken karakter, istenmeyen yani defektif sayılan özellikler gibi birçok ayrıntıyı tarif ederler.
X ırkından bir köpeğin belirlenmiş ırk standartlarına göre değerlendirilmesi için "ırk standrtları yarışmaları" devreye girmektedir. Yarışmalarda değerlendirmeyi hakemler yapar. (Hakemlerin bu değerlendirmeyi yapabilmesi için uzun süre eğitim alıp çeşitli sınavlardan geçmeleri gerekmektedir.) Kısaca belirlenen standartlar dahilinde hakem köpeğin ırk özelliklerini ne kadar taşıyıp taşımadığına karar verir.
Fédération Cynologique Internationale - FCI
FCI, Dünya Kinoloji (Köpek ırkları ve köpekle ilgili konular) Organizasyonu'dur. Her ülkede bir tane olmak üzere 86 üye ve/veya anlaşmalı ortağı bulunmaktadır. Bu üye ve/veya anlaşmalı ortaklar kendi soy ktüklerini tutar, ait oldukları ülkede üretilen köpekler için kendi soy kütüğü belgelerini düzenler ve kendi hakemlerini yetiştirirler. FCI soy kütüğü belgeleri ve hakemlerin karşılıklı olarak üye ülkeler tarafından tanınmalarını/kabul görmelerini güvence altına almaktadır.
FCI'ın tarihçesi
FCI, 22 Mayıs 1911 tarihinde kinoloji/köpekle ilgili her alandaki faaliyetleri, safkan köpekleri ve ırkları gerekli olacak her yol ve yöntemle teşvik etmek, desteklemek ve korumak amaçlarıyla Almanya, Avusturya, Belçika, Fransa ve Hollanda tarafından kurulmuştur. Birinci Dünya Savaşı'nda federasyonu yok olmuş, 1921 yılında Fransa (Société Centrale Canine de France) ve Belçika (Société Royale Saint-Hubert) tarafından tekrar oluşturulmuştur. Birliğin yeni tüzüğü 10 Nisan 1921 tarihinde onaylanmış ve 5 Mart 1968 tarihinde verilen resmi hükümle FCI kanuni/legal kimliğine kavuşmuştur.
Bir köpeğin şecereli olması "mükemmel" olduğu anlamına gelmemektedir ne yazık ki. Çok iyi kan hatlarından gelen şampiyon köpeklerin bile yavrularında hatalar çıkma ihtimali her zaman vardır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta sahip olunmak istenilen ırk hakkında ayrıntılı bilgiye sahip olmaktır. Yani ırkın genel görünüşünü, hata olarak kabul edilen yönlerini artı ve eksilerini görebilmek/yorumlayabilmek gerekir. Bu yüzden mümkün olduğunca ırk hakkında araştırma yapılmalı ve ırk standartları hakkında bilgi sahibi olunmalıdır...
Köpek Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Burada daha çok benim kişisel görüşlerimden bahsedeceğim ama önemli olduğunu düşünüyorum. Öncelikle köpek alırken bir ırk belirlediğinizde ırkın sadece dış görünüşü değil genel olarak karakter yapısının size uygun olup olmadığı da çok önemlidir. Karakter konusunda sürpriz yaşama ihtimaliniz şecereli bir köpekte en azdır. Geçmişini bilmediğiniz bir yavrunun içinden aslan da çıkabilir kedicik de.
Türkiye'de "secereli" diye satılan köpeklere dikkat edin. Bilgisayar çıktısından şecere olmaz. Şecere verme yetkisi bulunan tek kuruluş KIF'tır. En azından anne ve babanın KIF onaylı soy kütüğü belgelerini göremezseniz durumdan şüphelenmeye başlayın.
"Irk garantisi" ancak ve ancak şecere olabilir. Birilerinin kalkıp da "biz ömür boyu ırk grantisi veriyoruz" demesiyle olmaz. Irk garantisi ancak "soy kütüğü belgesi" olabilir.
"AB kimlikli pasaportlu" ifadeleriyle satılan köpeklere de dikkat edin. AB kimliği dedikleri şey aslında aşı karnesidir. Yani Avrupa'dan buraya gelen kırma bir yavrunun da AB kimliği olabilir :)
Berk Recepoğlu
Gerek günlük hayat gerekse Petarkadaş'taki gözlemlerime dayanarak şecere, safkanlık, ırk standartları, KIF, CAC yarışmaları vb. konular hakkında merak ve bilgi eksiklikleri/yanlışlıkları olduğu kanısına vardığım için bu konuyu açma gereği hissettim. Bu bilgi eksikliklerini/yanlışlıklarını gidermek için -konuya vakıf olanların da yardımlarıyla- elimden geldiğince bilgi aktarmaya çalışacağım
Şecere nedir?
Öncelikle kelimenin doğrusu "secere" değil "ŞECERE"dir. Şecerenin kelime anlamı "soy ağacı"dır. Yani tıpkı insanlarda olduğu gibi kedilerde, köpeklerde, atlarda, hatta guinea piglerde bile bireyin kendinden önceki aile bireylerinin, atalarının, akrabalarının bilinmesini sağlar. Buna dayalı olarak da geçmişten gelen genetik hastalıkların bilinmesine, olası akraba eşleşmelerini önlemeye, bireylerde istenmeyen özelliklerin ve genetik hastalıkların gelecek nesillere aktarılmasını önlemeye yardımcı olur.
Şecere kaytlarını tutan dünya üzerinde farklı federasyonlar mevcut. Örneğin İngiltere'de The Kennel Club (KC), Amerika'da American Kennel Club (AKC) gibi sadece ülke bazında faaliyet gösteren federasyonların yanında dünya çapında 86 ülkeden üyeye/anlaşmalı ortağa sahip olan Fédération Cynologique Internationale (FCI) gibi kinolojik kuruluşlar mevcuttur. Bu kuruluşlar aynı zamanda köpekli sporlar ve köpeklerle ilgili çok çeşitli alanlarda da faaliyet göstermektedirler.
Şecere safkanlığın göstergesidir. Çünkü bir kediye/köpeğe "safkan" diyebilmek için en az 4 kuşak öncesini bilmek gerekmektedir. Sadece anne-baba bilinen bir birey fentoip olarak bahsedilen ırk görünümünde olsa bile daha gerideki aile bireyleri bilinmediği için safkan demek doğru değildir. Safkanlık sadece görünüş değildir...
Yukarıda bahsettiğim kuruluşlardan bizimle bağlantılı olan FCI'dır. FCI (Türkçe anlamı: uluslararası kinoloji (köpek bilimi) federasyonu), her ülkeden sadece bir kuruluş ile çalışan bir sisteme sahiptir. FCI'ın Türkiye'deki temsilciliğini üstlenen kurum da Köpek Irkları ve Köpek Bilimleri Federasyonu'dur (KIF). Yani FCI'ın tescili ile köpekleri Türkiye'de kayıt altına alma yetkisine sahip olan kurumdur. KIF, FCI tarafından kabul edilmiş köpek ırklarına mensup köpekleri kayıt eder ve FCI'ın belirlediği şartları yerine getiren köpeklerin kayıtlı üremesine olanak tanır.
Irk Standartları
FCI, AKC vs gibi kuruluşlar, kabul ettikleri her ırkın nasıl olması gerektiğini ayrıntılı olarak belirlerler ve bir "standart" oluştururlar. Bu standartlar ırkın göz rengi, kulak şekli, yükseklik, post yapısı, sahip olması gereken karakter, istenmeyen yani defektif sayılan özellikler gibi birçok ayrıntıyı tarif ederler.
X ırkından bir köpeğin belirlenmiş ırk standartlarına göre değerlendirilmesi için "ırk standrtları yarışmaları" devreye girmektedir. Yarışmalarda değerlendirmeyi hakemler yapar. (Hakemlerin bu değerlendirmeyi yapabilmesi için uzun süre eğitim alıp çeşitli sınavlardan geçmeleri gerekmektedir.) Kısaca belirlenen standartlar dahilinde hakem köpeğin ırk özelliklerini ne kadar taşıyıp taşımadığına karar verir.
Fédération Cynologique Internationale - FCI
FCI, Dünya Kinoloji (Köpek ırkları ve köpekle ilgili konular) Organizasyonu'dur. Her ülkede bir tane olmak üzere 86 üye ve/veya anlaşmalı ortağı bulunmaktadır. Bu üye ve/veya anlaşmalı ortaklar kendi soy ktüklerini tutar, ait oldukları ülkede üretilen köpekler için kendi soy kütüğü belgelerini düzenler ve kendi hakemlerini yetiştirirler. FCI soy kütüğü belgeleri ve hakemlerin karşılıklı olarak üye ülkeler tarafından tanınmalarını/kabul görmelerini güvence altına almaktadır.
FCI'ın tarihçesi
FCI, 22 Mayıs 1911 tarihinde kinoloji/köpekle ilgili her alandaki faaliyetleri, safkan köpekleri ve ırkları gerekli olacak her yol ve yöntemle teşvik etmek, desteklemek ve korumak amaçlarıyla Almanya, Avusturya, Belçika, Fransa ve Hollanda tarafından kurulmuştur. Birinci Dünya Savaşı'nda federasyonu yok olmuş, 1921 yılında Fransa (Société Centrale Canine de France) ve Belçika (Société Royale Saint-Hubert) tarafından tekrar oluşturulmuştur. Birliğin yeni tüzüğü 10 Nisan 1921 tarihinde onaylanmış ve 5 Mart 1968 tarihinde verilen resmi hükümle FCI kanuni/legal kimliğine kavuşmuştur.
Bir köpeğin şecereli olması "mükemmel" olduğu anlamına gelmemektedir ne yazık ki. Çok iyi kan hatlarından gelen şampiyon köpeklerin bile yavrularında hatalar çıkma ihtimali her zaman vardır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta sahip olunmak istenilen ırk hakkında ayrıntılı bilgiye sahip olmaktır. Yani ırkın genel görünüşünü, hata olarak kabul edilen yönlerini artı ve eksilerini görebilmek/yorumlayabilmek gerekir. Bu yüzden mümkün olduğunca ırk hakkında araştırma yapılmalı ve ırk standartları hakkında bilgi sahibi olunmalıdır...
Köpek Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Burada daha çok benim kişisel görüşlerimden bahsedeceğim ama önemli olduğunu düşünüyorum. Öncelikle köpek alırken bir ırk belirlediğinizde ırkın sadece dış görünüşü değil genel olarak karakter yapısının size uygun olup olmadığı da çok önemlidir. Karakter konusunda sürpriz yaşama ihtimaliniz şecereli bir köpekte en azdır. Geçmişini bilmediğiniz bir yavrunun içinden aslan da çıkabilir kedicik de.
Türkiye'de "secereli" diye satılan köpeklere dikkat edin. Bilgisayar çıktısından şecere olmaz. Şecere verme yetkisi bulunan tek kuruluş KIF'tır. En azından anne ve babanın KIF onaylı soy kütüğü belgelerini göremezseniz durumdan şüphelenmeye başlayın.
"Irk garantisi" ancak ve ancak şecere olabilir. Birilerinin kalkıp da "biz ömür boyu ırk grantisi veriyoruz" demesiyle olmaz. Irk garantisi ancak "soy kütüğü belgesi" olabilir.
"AB kimlikli pasaportlu" ifadeleriyle satılan köpeklere de dikkat edin. AB kimliği dedikleri şey aslında aşı karnesidir. Yani Avrupa'dan buraya gelen kırma bir yavrunun da AB kimliği olabilir :)
Berk Recepoğlu