TARGET
09.Ocak.2008, 19:52
HAYVANLARDAN İNSANLARA GEÇEN HASTALIKLAR
•Bakterileri •Mantar •Parazit •Böcek •Virus •Prion
BAKTERİLERDEN KAYNAKLANAN HASTALIKLARI
Hastalığın Adı
İNSANDA
ETKİLERİ
Bulaştıran Türler
Muhtemel Sebepler
Anthrax
(ŞARBON)
Bacillus anthracis
Akciğerlerde ödem, Deride püstül, İç organlarda kanama, aşırı bitkinlik
Sıcak kanlı hayvanlar
İnsanlar hastalığı derilerinden alır. Solunum yolu veya yediklerinden de alabilir. Sporlu bakteriler toprakta ve hayvansal ürünlerde uzun süre yaşar.
Brucellosis
(YAVRU ATMA)
Brucella abortus
Brucella melitensis
Brucella suis
Brucella canis
İnsanda dalgalı ateş, terleme, halsizlik ve kas ağrıları ile seyreder.
Sığı, Koyun, Keçi,
Domuz, Köpek,
Ren geyiği
Hasta hayvanların sütlerine ve diğer atık ve salgılara doğrudan temasla.
Campylobacteriosis
(YAVRU ATMA)
Camphylobacter spp
Çoğu hayvanlar
Pek çok türün hastalığı kendi türüne bulaştırdığı görülse de çapraz bulaşma da mümkündür.Genellikle gıdaların dışkı ile kirlenmesi yoluyla bulaşır.
Cat Scratch Fever
(KARACİĞER YIRTILMASI)
Bakterisi bulunamadı
Sığır, Köpek,
Diğer türler
(insanlar için önemsiz)
Salya, Tırnak ve ısırık yoluyla bulaşır.
Clostridial Disiase
(TETANOZ)
Clostridium türleri
Memeliler, Kuş, Balık
İnsan için en büyük tehlikesi yara enfeksiyonudur. Gıdalar üzerinde ürediği zamanda gıda zehirlenmesine neden olur.
Erysipeloid
(BUZAĞI ARTRİT)
Erysipelothrix rhusiopathie
Domuz, Hindi, Güvercin, Deniz memelileri, Balık
Yara yoluyla
Glanders
(RUAM)
Pseudomonas mallei
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
At, Eşek, Kedigiller, insan ve diğer türler.
Genellikle sindirim yoluyla alınan contamine gıda ve burun akıntıyla bulaşır.
Leptospirosis
(SARILIK , YAVRU ATMA)
Leptospira spp
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
Evcil ve vahşi hayvanlar
Enfekte olmuş hayvanın idrarıyla yada kontamine olmuş toprak yada suyla geçer
Listeriosis
Listeria monocytogenes
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
İnsanlarda görülen enfeksiyonları iyi açıklanmamıştır. Çok büyük bir zoonotik tehlikesi yoktur.
Lyme Disease
Borrelia burgdorferi
Geyik, Köpek, Fare, Racun,
Kene ısırığı ile geçer
Melioidosis
Pseudomonas pseudomallei
Fare, Koyun, Keçi, At, Domuz, Kanguru, Maymun
Hayvandan hayvana bulaşmaz, Su ve toprakla kontamine olmuş yarayla, solunum ve sindirimle bulaşır.
Plague
(VEBA)
Yersinia pestis
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
Fare, sığır, köpek ve diğer hayvanlar
Pire enfekte olmuş hayvanlarla temas ve solunum yoluyla geçer.
Psittacosis
(PAPAĞAN HASTALIĞI)
Chlamidia psittaci
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
Muhabbet kuşu, Güvercin, Papağan, Hindi, Ördek, Kaz
Dışkıdan yayılan tozların solunmasıyla.
Rat bite fever
Actinobacillus
Kemirgenler
Kemirgen hayvanların ısırması, sindirim.
Salmonellosis
Salmonella türleri(2000)
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
Kanatlı, Domuz, Sığır, At, Köpek, Kedi, Vahşi hayvanlar ve kuşlar
Dışkıyla kontamine olmuş pişmemiş gıdaların sindirimiyle.
Tetanoz
(KAZIKLI HUMMA)
Clostridium tetani
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
Ot yiyenler
Hasta hayvanın dışkısıyla kontamine olmuş topraktan etkenin yaraya bulaşmasıyla
Tuberkuloz
(VEREM)
Mycobakterium bovis
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
Sığır, Maymunlar
Sindirim, Solunum
Tularemi
(PASTÖRELLA)
Francisella tularensis
Tavşan, köpek, sığır, fareler, Koyun
Sindirim, Enfekte olmuş hayvanlarla temas, böcek ısırmasıyla
Vibriosis
Vibrio parahemaliticus
Deniz balıkları, Kabuklular
Kontamine olmuş pişmemiş gıdalar
Yersiniosis
Yersinia pseudotuberculosis
Hayvan ve kuşlar
Kontamine olmuş gıda yada su.
MANTARİ HASTALIKLAR
Hastalığın Adı
Mikrobun Adı
Bulaştıran Türler
Muhtemel Sebepler
Ringworm Microsporium
Çoğu hayvan ve kuşlar
Enfekte olmuş hayvanlarla direkt temas
PARAZİTER HASTALIKLAR
Hastalığın Adı
Mikrobun Adı
Bulaştıran Türler
Muhtemel Sebepler
Chagas Disease Trypanosoma cruzi
Köpek, Kedi, Domuz
Kan transferi
Sarcosporidiosis Sarcosistis türleri
Domuz, Sığır, Koyun, Ördek
Etlerin yenilmesi
Toxoplasmosis Toxoplasma gondii
Memeliler, Sığır, Kuşlar
Enfekte olmuş kedilerin dışkılarında bulunan parazit yumurtalarının ve kistlerle kontamine olmuş etlerle bulaşır
Trypanosomiasis
(AFRİKA UYKU HASTALIĞI)
Trypanosoma brucei
Geviş getirenler
Çeçe sineğinin ısırmasıyla
İnsanlar hayvanlardan birçok enfeksiyon alabilirler. Bunların bazıları pişmemiş balık, kabuklu hayvan yada kontamine olmuş bitkilerin yenmesiyle ortaya çıkar. Bazıları da derinin enfekte olmuş suyla temasından geçer.
Beef Tapeworm
Tenia saginata
Sığır, Manda,
Sığır etinin yenmesiyle bulaşır.
Echinococcosis Echinococcus granulosus
Köpek, Koyun, Sığır
Etçilerin dışkılarında bulunan yumurtaların ete bulaşması ve bu etlerin yenilmesi.
Fish Tapeworm Diphylobothrium türleri
Köpek, balık yiyen hayvanlar
Enfekte olmuş ve çok az pişmiş balık etinden
Pork tapeworm
Tenia solium
Domuz ve diğerleri
Domuz eti yenmesiyle
Sparganosis
Spirometra türleri
Köpek, sığır, Racun
Kabuklu hayvanların çiğ yenilmesi, Pişmemiş domuz eti ve enfekte olmuş yılan eti
Cutaneus Larva migrans
Ancylostoma brasilience
Köpek, Kedi
Enfekte larvanın deri içine yerleşmesi
Trichinosis
Trichinella spiralis
Domuz, Ayı, Fareler
Pişmemiş ve enfekte olmuş etlerin yenilmesi
Visceral Larva Migrans
Toxocara canis
Kedi, Köpek
Kedi köpeklerin dışkılarında bulunan yumurtaların sindirilmesi
ARTRAPOD HASTALIKLARI
Kan hastalıkları uçan artrapodlar tarafından bulaştırılır.
VİRAL HASTALIKLAR
Hastalığın Adı
Mikrobun Adı
Bulaştıran Türler
Muhtemel Sebepler
Africian green monkey Disease Marburg virus
Afrika yeşil maymunu
Enfekte olmuş dokularlka direk temas
Argentinian hemoragic fever Arenavirus group
Fareler
Kemirgen hayvanların salgılarının solunması
Bat salivary gland Flavivirus/ group B
Yarasalar
Yarasa ısırığı ve Laboratuvar enfeksiyonları
Bolivian hemoragic fever Arenavirus
Fareler
Kemirgen hayvanların salgılarının solunması
California encephalitis Bunyavirus
Yaban Tavşanı, Tavşan, Sincap
Sivrisineklerle.
Cocal
Vesikular stomatit group
Tektırnaklılar, Domuzlar, Sığırlar
Kene ve sivrisinek
Colorado tick fever
Orbivirus
Sığırlar, Fareler
Kenelerle
Contagious ectyma
Parapoxvirus
Koyun Keçi
Direk açık temas
Cowpox
(ÇİÇEK)
Poxvirus
Hasta ineklerin memelerinden sağım esnasında insana geçer.
Tarihte çiçek aşısını ilk bulan Türk’lerdir.
Sığır
Direk açık temas
Crimean hemoragicfever
Congo virus
Sığır, fare
Kene
Equine encephalomylelit Alphavirus
Ağır öldürücü seyirli encephalit
At, Eşek, Vahşi kuşlar, Evcil kanatlılar
Sivrisinek
Foot and Mouth disease
Rhinovirus A, O, C, SAT, Asia
(ŞAP)
Sığır, Domuz,
Enfekte bireyle direct temas
Simian herpesvirus Herpesvirus
Hindistan maymunu
Maymun ısırıkları
Infectious hepatitis
A-virus
Karaciğer ve dalakta büyüme, kaslarda ağrı, Bitkinlik, Ateş, Sarılık
Maymunlar
Direct açık temas
İnfluenza
(GRİP)
Myxovirus
Halsizlik, Ateş, Öksürük, Nezle ve Başağrısı, Salgın hastalık
Domuz, fare, köpek, kuşlar
Direkt açık temas.
Japanese B encephalit
Flavivirus
Domuz, At
Sivrisinekler
Lassa fever
Arenavirus
Fare ve diğer
Kemirgen hayvanlar kontamine ettiği toz yada idrar yoluyla
Louping ill
Flavivirus
Koyun, Sığır, çoban köpekleri, Fare, geyik, Su soreksi, Yaban tavuğu.
Kene
Lymphositic Arenavirus
Chriomenengitis.
Maymun, köpek,
Salgı ve atıklar
Monkeypox
Poxvirus
Maymunlar
Temasla
Murray valley
Flavivirus
Vahşi kuşlar
Sivrisinek
Nairobi sheep Disease
Ganjam group
Koyun, Keçi
Kene
Newcastle Disease
Paramixovirus
Kanatlılar
İnsanda yaygın değil
Pseudo Cowpox Poxvirus
Sığır
Temasla
Rabies
(KUDUZ)
Lyssavirus
Beyinde öldürücü tahribat yapan akut hastalık
Etçiller ve Yarasa
Hasta hayvanın ısırmasıyla, solunum yoluyla
Rift valley fever
Bunyavirus
Koyun, Keçi, Sığır
Sivrisinekle
Rusian spring-summer encephalomyelit
Flavivirus
Kuşlar, koyun
Kene
Sent Luis encephalomyelit Flavivirus
Yabani Kuşlar, Evcil kanatlılar
Sivrisinek
Tick-borne encephalit Flavivirus
Fare, Kuş, Sığır, Koyun, Keçi
Kene
Wesselsbron Disease
Flavivirus
Koyun, Sığır
Sivrisinek
West Nile Fever
Flavivirus
Yabani kuşlar
Sivrisinek
Yellow fewer
Flavivirus
Yüksek ateş, Sarılık.
Maymunlar
Sivrisinek
•Bakterileri •Mantar •Parazit •Böcek •Virus •Prion
BAKTERİLERDEN KAYNAKLANAN HASTALIKLARI
Hastalığın Adı
İNSANDA
ETKİLERİ
Bulaştıran Türler
Muhtemel Sebepler
Anthrax
(ŞARBON)
Bacillus anthracis
Akciğerlerde ödem, Deride püstül, İç organlarda kanama, aşırı bitkinlik
Sıcak kanlı hayvanlar
İnsanlar hastalığı derilerinden alır. Solunum yolu veya yediklerinden de alabilir. Sporlu bakteriler toprakta ve hayvansal ürünlerde uzun süre yaşar.
Brucellosis
(YAVRU ATMA)
Brucella abortus
Brucella melitensis
Brucella suis
Brucella canis
İnsanda dalgalı ateş, terleme, halsizlik ve kas ağrıları ile seyreder.
Sığı, Koyun, Keçi,
Domuz, Köpek,
Ren geyiği
Hasta hayvanların sütlerine ve diğer atık ve salgılara doğrudan temasla.
Campylobacteriosis
(YAVRU ATMA)
Camphylobacter spp
Çoğu hayvanlar
Pek çok türün hastalığı kendi türüne bulaştırdığı görülse de çapraz bulaşma da mümkündür.Genellikle gıdaların dışkı ile kirlenmesi yoluyla bulaşır.
Cat Scratch Fever
(KARACİĞER YIRTILMASI)
Bakterisi bulunamadı
Sığır, Köpek,
Diğer türler
(insanlar için önemsiz)
Salya, Tırnak ve ısırık yoluyla bulaşır.
Clostridial Disiase
(TETANOZ)
Clostridium türleri
Memeliler, Kuş, Balık
İnsan için en büyük tehlikesi yara enfeksiyonudur. Gıdalar üzerinde ürediği zamanda gıda zehirlenmesine neden olur.
Erysipeloid
(BUZAĞI ARTRİT)
Erysipelothrix rhusiopathie
Domuz, Hindi, Güvercin, Deniz memelileri, Balık
Yara yoluyla
Glanders
(RUAM)
Pseudomonas mallei
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
At, Eşek, Kedigiller, insan ve diğer türler.
Genellikle sindirim yoluyla alınan contamine gıda ve burun akıntıyla bulaşır.
Leptospirosis
(SARILIK , YAVRU ATMA)
Leptospira spp
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
Evcil ve vahşi hayvanlar
Enfekte olmuş hayvanın idrarıyla yada kontamine olmuş toprak yada suyla geçer
Listeriosis
Listeria monocytogenes
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
İnsanlarda görülen enfeksiyonları iyi açıklanmamıştır. Çok büyük bir zoonotik tehlikesi yoktur.
Lyme Disease
Borrelia burgdorferi
Geyik, Köpek, Fare, Racun,
Kene ısırığı ile geçer
Melioidosis
Pseudomonas pseudomallei
Fare, Koyun, Keçi, At, Domuz, Kanguru, Maymun
Hayvandan hayvana bulaşmaz, Su ve toprakla kontamine olmuş yarayla, solunum ve sindirimle bulaşır.
Plague
(VEBA)
Yersinia pestis
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
Fare, sığır, köpek ve diğer hayvanlar
Pire enfekte olmuş hayvanlarla temas ve solunum yoluyla geçer.
Psittacosis
(PAPAĞAN HASTALIĞI)
Chlamidia psittaci
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
Muhabbet kuşu, Güvercin, Papağan, Hindi, Ördek, Kaz
Dışkıdan yayılan tozların solunmasıyla.
Rat bite fever
Actinobacillus
Kemirgenler
Kemirgen hayvanların ısırması, sindirim.
Salmonellosis
Salmonella türleri(2000)
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
Kanatlı, Domuz, Sığır, At, Köpek, Kedi, Vahşi hayvanlar ve kuşlar
Dışkıyla kontamine olmuş pişmemiş gıdaların sindirimiyle.
Tetanoz
(KAZIKLI HUMMA)
Clostridium tetani
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
Ot yiyenler
Hasta hayvanın dışkısıyla kontamine olmuş topraktan etkenin yaraya bulaşmasıyla
Tuberkuloz
(VEREM)
Mycobakterium bovis
İnsanda deri ve mukozalarda yaygın ülser ve ateşle seyreden bulaşıcı hastalık.
Sığır, Maymunlar
Sindirim, Solunum
Tularemi
(PASTÖRELLA)
Francisella tularensis
Tavşan, köpek, sığır, fareler, Koyun
Sindirim, Enfekte olmuş hayvanlarla temas, böcek ısırmasıyla
Vibriosis
Vibrio parahemaliticus
Deniz balıkları, Kabuklular
Kontamine olmuş pişmemiş gıdalar
Yersiniosis
Yersinia pseudotuberculosis
Hayvan ve kuşlar
Kontamine olmuş gıda yada su.
MANTARİ HASTALIKLAR
Hastalığın Adı
Mikrobun Adı
Bulaştıran Türler
Muhtemel Sebepler
Ringworm Microsporium
Çoğu hayvan ve kuşlar
Enfekte olmuş hayvanlarla direkt temas
PARAZİTER HASTALIKLAR
Hastalığın Adı
Mikrobun Adı
Bulaştıran Türler
Muhtemel Sebepler
Chagas Disease Trypanosoma cruzi
Köpek, Kedi, Domuz
Kan transferi
Sarcosporidiosis Sarcosistis türleri
Domuz, Sığır, Koyun, Ördek
Etlerin yenilmesi
Toxoplasmosis Toxoplasma gondii
Memeliler, Sığır, Kuşlar
Enfekte olmuş kedilerin dışkılarında bulunan parazit yumurtalarının ve kistlerle kontamine olmuş etlerle bulaşır
Trypanosomiasis
(AFRİKA UYKU HASTALIĞI)
Trypanosoma brucei
Geviş getirenler
Çeçe sineğinin ısırmasıyla
İnsanlar hayvanlardan birçok enfeksiyon alabilirler. Bunların bazıları pişmemiş balık, kabuklu hayvan yada kontamine olmuş bitkilerin yenmesiyle ortaya çıkar. Bazıları da derinin enfekte olmuş suyla temasından geçer.
Beef Tapeworm
Tenia saginata
Sığır, Manda,
Sığır etinin yenmesiyle bulaşır.
Echinococcosis Echinococcus granulosus
Köpek, Koyun, Sığır
Etçilerin dışkılarında bulunan yumurtaların ete bulaşması ve bu etlerin yenilmesi.
Fish Tapeworm Diphylobothrium türleri
Köpek, balık yiyen hayvanlar
Enfekte olmuş ve çok az pişmiş balık etinden
Pork tapeworm
Tenia solium
Domuz ve diğerleri
Domuz eti yenmesiyle
Sparganosis
Spirometra türleri
Köpek, sığır, Racun
Kabuklu hayvanların çiğ yenilmesi, Pişmemiş domuz eti ve enfekte olmuş yılan eti
Cutaneus Larva migrans
Ancylostoma brasilience
Köpek, Kedi
Enfekte larvanın deri içine yerleşmesi
Trichinosis
Trichinella spiralis
Domuz, Ayı, Fareler
Pişmemiş ve enfekte olmuş etlerin yenilmesi
Visceral Larva Migrans
Toxocara canis
Kedi, Köpek
Kedi köpeklerin dışkılarında bulunan yumurtaların sindirilmesi
ARTRAPOD HASTALIKLARI
Kan hastalıkları uçan artrapodlar tarafından bulaştırılır.
VİRAL HASTALIKLAR
Hastalığın Adı
Mikrobun Adı
Bulaştıran Türler
Muhtemel Sebepler
Africian green monkey Disease Marburg virus
Afrika yeşil maymunu
Enfekte olmuş dokularlka direk temas
Argentinian hemoragic fever Arenavirus group
Fareler
Kemirgen hayvanların salgılarının solunması
Bat salivary gland Flavivirus/ group B
Yarasalar
Yarasa ısırığı ve Laboratuvar enfeksiyonları
Bolivian hemoragic fever Arenavirus
Fareler
Kemirgen hayvanların salgılarının solunması
California encephalitis Bunyavirus
Yaban Tavşanı, Tavşan, Sincap
Sivrisineklerle.
Cocal
Vesikular stomatit group
Tektırnaklılar, Domuzlar, Sığırlar
Kene ve sivrisinek
Colorado tick fever
Orbivirus
Sığırlar, Fareler
Kenelerle
Contagious ectyma
Parapoxvirus
Koyun Keçi
Direk açık temas
Cowpox
(ÇİÇEK)
Poxvirus
Hasta ineklerin memelerinden sağım esnasında insana geçer.
Tarihte çiçek aşısını ilk bulan Türk’lerdir.
Sığır
Direk açık temas
Crimean hemoragicfever
Congo virus
Sığır, fare
Kene
Equine encephalomylelit Alphavirus
Ağır öldürücü seyirli encephalit
At, Eşek, Vahşi kuşlar, Evcil kanatlılar
Sivrisinek
Foot and Mouth disease
Rhinovirus A, O, C, SAT, Asia
(ŞAP)
Sığır, Domuz,
Enfekte bireyle direct temas
Simian herpesvirus Herpesvirus
Hindistan maymunu
Maymun ısırıkları
Infectious hepatitis
A-virus
Karaciğer ve dalakta büyüme, kaslarda ağrı, Bitkinlik, Ateş, Sarılık
Maymunlar
Direct açık temas
İnfluenza
(GRİP)
Myxovirus
Halsizlik, Ateş, Öksürük, Nezle ve Başağrısı, Salgın hastalık
Domuz, fare, köpek, kuşlar
Direkt açık temas.
Japanese B encephalit
Flavivirus
Domuz, At
Sivrisinekler
Lassa fever
Arenavirus
Fare ve diğer
Kemirgen hayvanlar kontamine ettiği toz yada idrar yoluyla
Louping ill
Flavivirus
Koyun, Sığır, çoban köpekleri, Fare, geyik, Su soreksi, Yaban tavuğu.
Kene
Lymphositic Arenavirus
Chriomenengitis.
Maymun, köpek,
Salgı ve atıklar
Monkeypox
Poxvirus
Maymunlar
Temasla
Murray valley
Flavivirus
Vahşi kuşlar
Sivrisinek
Nairobi sheep Disease
Ganjam group
Koyun, Keçi
Kene
Newcastle Disease
Paramixovirus
Kanatlılar
İnsanda yaygın değil
Pseudo Cowpox Poxvirus
Sığır
Temasla
Rabies
(KUDUZ)
Lyssavirus
Beyinde öldürücü tahribat yapan akut hastalık
Etçiller ve Yarasa
Hasta hayvanın ısırmasıyla, solunum yoluyla
Rift valley fever
Bunyavirus
Koyun, Keçi, Sığır
Sivrisinekle
Rusian spring-summer encephalomyelit
Flavivirus
Kuşlar, koyun
Kene
Sent Luis encephalomyelit Flavivirus
Yabani Kuşlar, Evcil kanatlılar
Sivrisinek
Tick-borne encephalit Flavivirus
Fare, Kuş, Sığır, Koyun, Keçi
Kene
Wesselsbron Disease
Flavivirus
Koyun, Sığır
Sivrisinek
West Nile Fever
Flavivirus
Yabani kuşlar
Sivrisinek
Yellow fewer
Flavivirus
Yüksek ateş, Sarılık.
Maymunlar
Sivrisinek