kazım bozkurt
19.Ocak.2009, 22:22
Işıklı Gölü
Büyük Menderes Nehri, Dinar’dan beslenir beslenmesine ama Akdağ ve Işıklı’da bulur asıl bereketi. Denizli-Çivril’de bulunan Işıklı Gölü; 65.87km2lik bir yüzölçümüne sahip olup, denizden yüksekliği 814m, en derin yeri 8mdir. Göl’e yaklaşık 20 km.lik bazı yerleri stabilize olan bir yolla ulaşılır. Göl’de; Alaca Balıkçıl, Bıyıklı Sumru ve Gülen Sumru endemikleriyle zengin olup Bahri, Karaboyunlu, Batağan, Erguvani Balıkçıl, Karabaş Martı ve Çeltikçi gibi ender kuş türlerini barındırmaktadır.
Bölgede kuluçkaya yatan kuşlar arasında Küçük Baladan, Küçük-Büyük Ak Balıkçıl, Boz Kaz, Angıt, Pasbaş Dalağan, Deniz Kartalı, Saz Delicesi, Kızıl Şahin, Uzunbacak, Kır İncikuşu önemli örneklerdir. Kışın gölde gözlenen su kuşları arasında Küçük Karabatak, Çamurcun, Kıl Ördek, Kepçel, Batak Çulluğu örnek verilebilir. Ayrıca Sakallı Akbaba, Gökçe Delice, Büyük Orman Kartalı, Şah Kartal, Bıyıklı Doğan, Ulu Doğan bölgede kışlayan yırtıcı kuşlardır. Gölün taşıdığı potansiyel nedeniyle, Denizli Milli Park Mühendisliği’nce “Su Kuşları Koruma Alanı” olarak tescili önerilmiş, ‘Önemli Kuş Alanı (ÖKA)’ ilan edilmesi gerekirken bildiğim kadarıyla bu konuda bir karar çıkmamıştır; hala bir koruma statüsü yoktur.
Göl, kışlayan su kuşları için çok önemlidir; çoğunlukla Sakarca, Macar Ördeği, Elmabaş Patka, Pasbaş Pakta ve Sakarmeke görülür. Işıklı Gölü’nde Sazan, Turna ve Kadife balık türleri bulunmaktadır. Kerevit bir zamanlar göldeki en yaygın ve en çok gelir getiren tür iken, 1980'lerde Türkiye’de ilk kez burada ortaya çıkan mantar hastalığı nedeniyle yok olmuştur.
Işıklı Gölü, bir zamanlar binlerce hektarlık bataklık alan ile çevriliymiş ve tüm alanı 10.000 hektara yaklaşmaktaymış. Çevredeki tarlaların sulanmasına 1930'lu yıllarda başlanmış, 1960'larda ise 2.000 hektara yakın bataklık alan tarım alanı kazanmak amacıyla kurutulmuş. Gölün bir baraj gölüne çevrilmesi işlemi 1949'da başlamış, göl çevresi setlenerek bir su rezervuarı haline getirilmesiyle bir baraj oluşturulmuş. 1950–1953 yılları arasında 1968'de bugünkü regülatör ve seddeleme işlemi tamamlanmış. Bugün gölün batı, güney ve doğu kıyıları sedde ile çevrili durumdadır. Bundan sonra da göl, DSİ tarafından Işıklı Barajı olarak adlandırılmaya başlanmış.
Büyük Menderes'in kuzeyden geçen kolu (Kufi Çayı) göle yönlendirilir. Burada biriken alüvyonlar bataklık bitkilerini barındırır ve bu kol göle giren suyun %60'ını karşılar. Göl ortasında küçük saz adaları bulunmaktadır. Gölün batı ve doğu kıyılarında kavaklıklar vardır. Kış ve ilkbahar aylarında gölde su depolanmakta ve bu su Nazilli, Aydın, Söke Ovalarındaki yaklaşık 72.300 hektarlık tarım arazisinin sulanmasında kullanılmaktadır.
Göl suyunun suni yollarla Haziran ayına kadar yüksek seviyede tutulması sonucu sazlık ve bataklık gibi kuşların üremesine ve beslenmesine olanak sağlayan alanların oluşması engellenmektedir. Balıkçılık büyük ölçüde kontrolsüz ve kaçak olarak sürmektedir. Sayıları 1.000i aşan balıkçı sayısı bu gölden geçimini sürdürmektedirler. Yasak olduğu halde göle dökme atan balıkçılar kendi bindikleri dalı kesmektedirler adeta. Yerel güvenlik kuvvetleri bir taraf başbakanlığa kadar ulaşan şikâyetlerin bile hiçbir işe yaramadığı söylenmektedir. İşte bu bilinçsiz yapılan balıkçılık ve öte yandan yine kaçak yapılan kara ve sulak avcılığı gölün en önemli sorunlarındandır. Gölde kış boyunca çok sayıda avcı gece gündüz avlanarak buradaki kuşları telef etmektedirler. Göl çevresindeki restoranlar da atık sularını Göl’e bırakmaktadırlar ki aynı göl suları Baklan Ovası’nın sulanmasında da kullanılmaktadır.
Büyük Menderes Nehri, Dinar’dan beslenir beslenmesine ama Akdağ ve Işıklı’da bulur asıl bereketi. Denizli-Çivril’de bulunan Işıklı Gölü; 65.87km2lik bir yüzölçümüne sahip olup, denizden yüksekliği 814m, en derin yeri 8mdir. Göl’e yaklaşık 20 km.lik bazı yerleri stabilize olan bir yolla ulaşılır. Göl’de; Alaca Balıkçıl, Bıyıklı Sumru ve Gülen Sumru endemikleriyle zengin olup Bahri, Karaboyunlu, Batağan, Erguvani Balıkçıl, Karabaş Martı ve Çeltikçi gibi ender kuş türlerini barındırmaktadır.
Bölgede kuluçkaya yatan kuşlar arasında Küçük Baladan, Küçük-Büyük Ak Balıkçıl, Boz Kaz, Angıt, Pasbaş Dalağan, Deniz Kartalı, Saz Delicesi, Kızıl Şahin, Uzunbacak, Kır İncikuşu önemli örneklerdir. Kışın gölde gözlenen su kuşları arasında Küçük Karabatak, Çamurcun, Kıl Ördek, Kepçel, Batak Çulluğu örnek verilebilir. Ayrıca Sakallı Akbaba, Gökçe Delice, Büyük Orman Kartalı, Şah Kartal, Bıyıklı Doğan, Ulu Doğan bölgede kışlayan yırtıcı kuşlardır. Gölün taşıdığı potansiyel nedeniyle, Denizli Milli Park Mühendisliği’nce “Su Kuşları Koruma Alanı” olarak tescili önerilmiş, ‘Önemli Kuş Alanı (ÖKA)’ ilan edilmesi gerekirken bildiğim kadarıyla bu konuda bir karar çıkmamıştır; hala bir koruma statüsü yoktur.
Göl, kışlayan su kuşları için çok önemlidir; çoğunlukla Sakarca, Macar Ördeği, Elmabaş Patka, Pasbaş Pakta ve Sakarmeke görülür. Işıklı Gölü’nde Sazan, Turna ve Kadife balık türleri bulunmaktadır. Kerevit bir zamanlar göldeki en yaygın ve en çok gelir getiren tür iken, 1980'lerde Türkiye’de ilk kez burada ortaya çıkan mantar hastalığı nedeniyle yok olmuştur.
Işıklı Gölü, bir zamanlar binlerce hektarlık bataklık alan ile çevriliymiş ve tüm alanı 10.000 hektara yaklaşmaktaymış. Çevredeki tarlaların sulanmasına 1930'lu yıllarda başlanmış, 1960'larda ise 2.000 hektara yakın bataklık alan tarım alanı kazanmak amacıyla kurutulmuş. Gölün bir baraj gölüne çevrilmesi işlemi 1949'da başlamış, göl çevresi setlenerek bir su rezervuarı haline getirilmesiyle bir baraj oluşturulmuş. 1950–1953 yılları arasında 1968'de bugünkü regülatör ve seddeleme işlemi tamamlanmış. Bugün gölün batı, güney ve doğu kıyıları sedde ile çevrili durumdadır. Bundan sonra da göl, DSİ tarafından Işıklı Barajı olarak adlandırılmaya başlanmış.
Büyük Menderes'in kuzeyden geçen kolu (Kufi Çayı) göle yönlendirilir. Burada biriken alüvyonlar bataklık bitkilerini barındırır ve bu kol göle giren suyun %60'ını karşılar. Göl ortasında küçük saz adaları bulunmaktadır. Gölün batı ve doğu kıyılarında kavaklıklar vardır. Kış ve ilkbahar aylarında gölde su depolanmakta ve bu su Nazilli, Aydın, Söke Ovalarındaki yaklaşık 72.300 hektarlık tarım arazisinin sulanmasında kullanılmaktadır.
Göl suyunun suni yollarla Haziran ayına kadar yüksek seviyede tutulması sonucu sazlık ve bataklık gibi kuşların üremesine ve beslenmesine olanak sağlayan alanların oluşması engellenmektedir. Balıkçılık büyük ölçüde kontrolsüz ve kaçak olarak sürmektedir. Sayıları 1.000i aşan balıkçı sayısı bu gölden geçimini sürdürmektedirler. Yasak olduğu halde göle dökme atan balıkçılar kendi bindikleri dalı kesmektedirler adeta. Yerel güvenlik kuvvetleri bir taraf başbakanlığa kadar ulaşan şikâyetlerin bile hiçbir işe yaramadığı söylenmektedir. İşte bu bilinçsiz yapılan balıkçılık ve öte yandan yine kaçak yapılan kara ve sulak avcılığı gölün en önemli sorunlarındandır. Gölde kış boyunca çok sayıda avcı gece gündüz avlanarak buradaki kuşları telef etmektedirler. Göl çevresindeki restoranlar da atık sularını Göl’e bırakmaktadırlar ki aynı göl suları Baklan Ovası’nın sulanmasında da kullanılmaktadır.