unforgiven
20.Ocak.2009, 16:54
DOĞUM SONRASI ANNENİN VE YAVRULARIN BAKIMI
Şimdi artık köpeğiniz doğum yaptı ve yavruları ile birlikte sepetinde oturmakta. Eğer anne doğru ve kaliteli beslenirse yavruları için gereken yeterli sütü üretebilir. Çok gerekli olmadıkça ilk 10 gün yavrular ellenmemelidir. Bazı anne köpekler, yavrularının ellenmesinden huylanır ve sanki parmak izlerini silmek istercesine yavrularını yalarlar. Doğumdan hemen sonra anne köpek çok yorgundur ve susamıştır. Ona biraz ılık süt verilir. Memeleri, vaginası ve arka bacakları ıslak bezle iyice silinir. Altlığı değiştirilip temiz altlık serilir.
Normal bir anne içgüdüsel olarak yavrularını temizler, kurular ve emzirir. Colostrum dediğimiz ağız sütü ilk 6 ile 12 saat içinde salgılanan süttür. Bu süt çok yararlıdır ve içinde yavruları hastalıklardan koruyacak bağışıklık maddeleri içerir. Bu sütü emen yavrular uzun bir süre için hastalıklara karşı korunurlar. Bu sütü almayanlar ise çeşikli hastalıklara ve dış çevre şartlarına karşı açık olurlar.
Bir köpekte süt verimi ve annelik iç güdüsü hormonlara işarettir. Yetersiz süt verimi ve emzirmeme isteği hormon yokluğuna bağlıdır. Bu köpeklere hormon enjeksiyonu yapılmalıdır. Sütün memelerden inmesi ise emmeye bağlıdır. Yavrular sütü emdikçe memelerden süt gelir. Bazı durumlarda annelik içgüdüsü olmaz ve anne yavrularına karşı yabancı tavır takınır. Bunun sebebi yetersiz bakım ve beslenme, yetersiz egzersiz, hastalık veya yaralanma halleri olabilir.
Yavrularına karşı aşırı saldırganlık gösteren anne köpeklere tranklizon verilip yatıştırılmalıdır. Sakinleştirildikten sonra anneyi yavrularının yanına tekrar koymalıdır. Yoksa böyle anne köpekler yavrularını öldürebilirler. Emzirmek istemeyen anne köpeklerin yavrularını meme başına götürüp 15-20 dakika emzirmelerini beklemek lazımdır, bunu gerekirse bir kaç gün tekrarlayınız. Sonra kendisi alışacak ve emzirilmelerine müsade edecektir. Eğer yavrular süt emmezlerse memelerdeki süt 24 saat içinde azalıp kesilecektir.
Herhangi bir sebepten anne emzirmezse veya yavruları ölürse annenin memesinde kalan sütünü geriletmek lazımdır. Bu sebepden dolayı veterinerinize başvurun. O size bu konuda yardımcı olacaktır. Süt veren bir köpek günde 4-6 kere yemek yemelidir. Özellikle son gıdası yatmadan önce verilmelidir.
Çünkü yavrular gece de annelerinden süt emeceklerdir. Yemeklerine ek olarak bazı vitaminler de konmalıdır. Veterineriniz size bu vitaminleri yazacaktır. İyi beslenmeyen köpekler özellikle de kalsiyum yönünden fakir olan köpeklerde doğum sonrası eclampsia (süt ateşi) kemik deformasyonu ve diş deformasyonu gibi durumlar olacaktır. Aynı şekilde yavrular da bu kalsiyum eksikliğinden zarar göreceklerdir.
EMZİRME ZAMANINDA ANNENİN BESLENMESİ
Yavruların doğumunu takip eden 1 hafta içinde annenin diyeti hafif olmalıdır. Süt , yumurta ve bisküvi verilebilir. İlk hafta ağır ve aşırı beslenme çok süt üretimine, dolayısıyla göğüs problemlerine yol açabilir. Anne normale döndüğünde ve yavrular muntazam emmeye alıştıklarında artık diyet arttırılabilir. Bundan sonra annenin yüksek proteinli gıdalara ihtiyacı vardır. Örneğin ciğer, et, yumurta, süt gibi. Çiğ et süt verimini arttıran en iyi gıdadır. Aynı zamanda sıvı gıdalar da süt üretimini devam ettirir. Gıdaya ek olarak vitamin ve mineraller verilmelidir.
YAVRULARINA KARŞI DAVRANIŞ
Doğumu takip eden bir kaç günde dişi köpek yavrularını hiç bir şekilde bırakmak istemez. Hatta tuvalete gitmek için bile yavrularından ayrılmak istemese de genel sağlığı açısından ihtiyaçlarını karşılamak için yavrularından ayrılmaya teşvik edilmelidir. İlk 2 haftada yavruların yanından ayrılsa bile birkaç dakikada geri döner.
Doğumdan sonraki 5 günde dişi köpek 4-5 kez dışarı çıkmalıdır. 3. Günden sonra bebeklerden ayrılması daha uzun süreli olmalı ve ilk haftanın sonunada noral yürüyüşlerine başlayarak vücut fonksiyonlarının normale dönmesini sağlamalıdır. Ekzersiz süt verimini de uyarır.
Anne köpek yokluğunda, yavrularının rahatsız edilmeyeceğinden emin olmalıdır. Yavrular sütten kesilinceye kadar pek fazla kimseye gösterilmemelidir. Böylece bebekler hastalıktan korunmuş olur. Yavruları göstermek istediğinizde anne köpeğin yavrularına veya yabancıya zarar vermemesi için, onu mutlaka uzaklaştırınız. Komşu çocuklarının yavrularla oynamasına hiçbir zaman müsade etmeyiniz.
Şımartılmış ev hayvanları ilk doğumundan sonra birkaç gün yemek yemeyebilir. Bu genelde duygusal faktörlerden dolayıdır (yine de ateşi olup olmadığını kontrol ediniz). Böyle şımarık bir köpeği çok güzel yiyeceklerle kandırabilirsiniz.
Bazen anne köpek yediğini kusar ve yavruları annenin kustularını yer. İzleyenlerin hoşuna gitmese de bu annenin içgüdüsel görevidir. Annenin kısmen sindirdiği gıdalar yavrular için sütten kesilmeye hazırlıktır. Böylece katı gıdalara alışırlar. Bu durumda anneyi cezalandırmayın. Annelerin bebeklerini bu şekilde sütten kesmeleri en doğru yoldur.
DOĞUM SONRASI SORUNLAR
Doğumu takip eden ilk haftada annenin ateşi en aşağı günde bir kez ölçülmelidir. Ateş normalin üstünde olursa bu bir sorun belirtisidir. Nedeni uterusta doğum sonrası oluşmuş bir enfeksiyon olabilir veya ateş mastitten dolayıdır, kabız ve diare de ateş yapar. Kabızlık magnezyum sütü ile kolayca tedavi edilir.
Ciddi durumlarda anemi (kansızlık) akla gelebilir. Doğum sonrası rutin bir magnesyum sütü rejimi tavsiye edilir. Doğum sırasında annenin yemiş olduklarından temizlenmesine yardımcı olur. Diare çok yıpratıcıdır. Hayvan yemek istemez, hatta bebeklerine de süt vermeyi red eder. Önleyici tedbir olarak bir kaç gün sınırlı bir diyet uygulayınız.
Doğumu takip eden ilk haftada rahimden bir akıntı olur. Akıntının rengi kırmızımsı miktarı ise birkaç damladan (ki bu normaldir) daha fazla miktarda akıntıya değişebilir. Aşırı akıntı anormallik belirtisidir. Fakat üreme organlarında bir anormallik halinde akıntının rengi kahverengi veya bazı hallerde siyah yeşil olur. Köpek ateşlenir, yemek yemez, hatta yavrularını emzirmeyi red eder. Ateşi 40-42 C ye kadar çıkar. Bu durmdaki köpek ağır hastadır. Derhal veterinere danışılması gerekir. Bu hem annenin hem de yavruların hayatta kalabilmeleri için özellikle önemlidir. Çünki hastalık annenin sütünü de etkiler.
Eğer normal kırmızı akıntı 1 haftadan fazla devam ederse, bu durum üreme organlarında anormallik demektir. Genelde veteriner muayenesinde doğum sırasında oluşmuş cervix yırtığı ortaya çıkar. Bu gibi yırtıklar güç iyileşir ve devamlı akıntıya neden olur. Eğer uygun tedavi edilmezse nedbe dokuya dönüşür ve hayvanın ilerde hamile kalmasına engel olur.
İsmail ŞEN (Veteriner Sağlık Teknisyeni)
Şimdi artık köpeğiniz doğum yaptı ve yavruları ile birlikte sepetinde oturmakta. Eğer anne doğru ve kaliteli beslenirse yavruları için gereken yeterli sütü üretebilir. Çok gerekli olmadıkça ilk 10 gün yavrular ellenmemelidir. Bazı anne köpekler, yavrularının ellenmesinden huylanır ve sanki parmak izlerini silmek istercesine yavrularını yalarlar. Doğumdan hemen sonra anne köpek çok yorgundur ve susamıştır. Ona biraz ılık süt verilir. Memeleri, vaginası ve arka bacakları ıslak bezle iyice silinir. Altlığı değiştirilip temiz altlık serilir.
Normal bir anne içgüdüsel olarak yavrularını temizler, kurular ve emzirir. Colostrum dediğimiz ağız sütü ilk 6 ile 12 saat içinde salgılanan süttür. Bu süt çok yararlıdır ve içinde yavruları hastalıklardan koruyacak bağışıklık maddeleri içerir. Bu sütü emen yavrular uzun bir süre için hastalıklara karşı korunurlar. Bu sütü almayanlar ise çeşikli hastalıklara ve dış çevre şartlarına karşı açık olurlar.
Bir köpekte süt verimi ve annelik iç güdüsü hormonlara işarettir. Yetersiz süt verimi ve emzirmeme isteği hormon yokluğuna bağlıdır. Bu köpeklere hormon enjeksiyonu yapılmalıdır. Sütün memelerden inmesi ise emmeye bağlıdır. Yavrular sütü emdikçe memelerden süt gelir. Bazı durumlarda annelik içgüdüsü olmaz ve anne yavrularına karşı yabancı tavır takınır. Bunun sebebi yetersiz bakım ve beslenme, yetersiz egzersiz, hastalık veya yaralanma halleri olabilir.
Yavrularına karşı aşırı saldırganlık gösteren anne köpeklere tranklizon verilip yatıştırılmalıdır. Sakinleştirildikten sonra anneyi yavrularının yanına tekrar koymalıdır. Yoksa böyle anne köpekler yavrularını öldürebilirler. Emzirmek istemeyen anne köpeklerin yavrularını meme başına götürüp 15-20 dakika emzirmelerini beklemek lazımdır, bunu gerekirse bir kaç gün tekrarlayınız. Sonra kendisi alışacak ve emzirilmelerine müsade edecektir. Eğer yavrular süt emmezlerse memelerdeki süt 24 saat içinde azalıp kesilecektir.
Herhangi bir sebepten anne emzirmezse veya yavruları ölürse annenin memesinde kalan sütünü geriletmek lazımdır. Bu sebepden dolayı veterinerinize başvurun. O size bu konuda yardımcı olacaktır. Süt veren bir köpek günde 4-6 kere yemek yemelidir. Özellikle son gıdası yatmadan önce verilmelidir.
Çünkü yavrular gece de annelerinden süt emeceklerdir. Yemeklerine ek olarak bazı vitaminler de konmalıdır. Veterineriniz size bu vitaminleri yazacaktır. İyi beslenmeyen köpekler özellikle de kalsiyum yönünden fakir olan köpeklerde doğum sonrası eclampsia (süt ateşi) kemik deformasyonu ve diş deformasyonu gibi durumlar olacaktır. Aynı şekilde yavrular da bu kalsiyum eksikliğinden zarar göreceklerdir.
EMZİRME ZAMANINDA ANNENİN BESLENMESİ
Yavruların doğumunu takip eden 1 hafta içinde annenin diyeti hafif olmalıdır. Süt , yumurta ve bisküvi verilebilir. İlk hafta ağır ve aşırı beslenme çok süt üretimine, dolayısıyla göğüs problemlerine yol açabilir. Anne normale döndüğünde ve yavrular muntazam emmeye alıştıklarında artık diyet arttırılabilir. Bundan sonra annenin yüksek proteinli gıdalara ihtiyacı vardır. Örneğin ciğer, et, yumurta, süt gibi. Çiğ et süt verimini arttıran en iyi gıdadır. Aynı zamanda sıvı gıdalar da süt üretimini devam ettirir. Gıdaya ek olarak vitamin ve mineraller verilmelidir.
YAVRULARINA KARŞI DAVRANIŞ
Doğumu takip eden bir kaç günde dişi köpek yavrularını hiç bir şekilde bırakmak istemez. Hatta tuvalete gitmek için bile yavrularından ayrılmak istemese de genel sağlığı açısından ihtiyaçlarını karşılamak için yavrularından ayrılmaya teşvik edilmelidir. İlk 2 haftada yavruların yanından ayrılsa bile birkaç dakikada geri döner.
Doğumdan sonraki 5 günde dişi köpek 4-5 kez dışarı çıkmalıdır. 3. Günden sonra bebeklerden ayrılması daha uzun süreli olmalı ve ilk haftanın sonunada noral yürüyüşlerine başlayarak vücut fonksiyonlarının normale dönmesini sağlamalıdır. Ekzersiz süt verimini de uyarır.
Anne köpek yokluğunda, yavrularının rahatsız edilmeyeceğinden emin olmalıdır. Yavrular sütten kesilinceye kadar pek fazla kimseye gösterilmemelidir. Böylece bebekler hastalıktan korunmuş olur. Yavruları göstermek istediğinizde anne köpeğin yavrularına veya yabancıya zarar vermemesi için, onu mutlaka uzaklaştırınız. Komşu çocuklarının yavrularla oynamasına hiçbir zaman müsade etmeyiniz.
Şımartılmış ev hayvanları ilk doğumundan sonra birkaç gün yemek yemeyebilir. Bu genelde duygusal faktörlerden dolayıdır (yine de ateşi olup olmadığını kontrol ediniz). Böyle şımarık bir köpeği çok güzel yiyeceklerle kandırabilirsiniz.
Bazen anne köpek yediğini kusar ve yavruları annenin kustularını yer. İzleyenlerin hoşuna gitmese de bu annenin içgüdüsel görevidir. Annenin kısmen sindirdiği gıdalar yavrular için sütten kesilmeye hazırlıktır. Böylece katı gıdalara alışırlar. Bu durumda anneyi cezalandırmayın. Annelerin bebeklerini bu şekilde sütten kesmeleri en doğru yoldur.
DOĞUM SONRASI SORUNLAR
Doğumu takip eden ilk haftada annenin ateşi en aşağı günde bir kez ölçülmelidir. Ateş normalin üstünde olursa bu bir sorun belirtisidir. Nedeni uterusta doğum sonrası oluşmuş bir enfeksiyon olabilir veya ateş mastitten dolayıdır, kabız ve diare de ateş yapar. Kabızlık magnezyum sütü ile kolayca tedavi edilir.
Ciddi durumlarda anemi (kansızlık) akla gelebilir. Doğum sonrası rutin bir magnesyum sütü rejimi tavsiye edilir. Doğum sırasında annenin yemiş olduklarından temizlenmesine yardımcı olur. Diare çok yıpratıcıdır. Hayvan yemek istemez, hatta bebeklerine de süt vermeyi red eder. Önleyici tedbir olarak bir kaç gün sınırlı bir diyet uygulayınız.
Doğumu takip eden ilk haftada rahimden bir akıntı olur. Akıntının rengi kırmızımsı miktarı ise birkaç damladan (ki bu normaldir) daha fazla miktarda akıntıya değişebilir. Aşırı akıntı anormallik belirtisidir. Fakat üreme organlarında bir anormallik halinde akıntının rengi kahverengi veya bazı hallerde siyah yeşil olur. Köpek ateşlenir, yemek yemez, hatta yavrularını emzirmeyi red eder. Ateşi 40-42 C ye kadar çıkar. Bu durmdaki köpek ağır hastadır. Derhal veterinere danışılması gerekir. Bu hem annenin hem de yavruların hayatta kalabilmeleri için özellikle önemlidir. Çünki hastalık annenin sütünü de etkiler.
Eğer normal kırmızı akıntı 1 haftadan fazla devam ederse, bu durum üreme organlarında anormallik demektir. Genelde veteriner muayenesinde doğum sırasında oluşmuş cervix yırtığı ortaya çıkar. Bu gibi yırtıklar güç iyileşir ve devamlı akıntıya neden olur. Eğer uygun tedavi edilmezse nedbe dokuya dönüşür ve hayvanın ilerde hamile kalmasına engel olur.
İsmail ŞEN (Veteriner Sağlık Teknisyeni)