KOSAVALIMİROGLU
29.Mart.2009, 19:51
AV ETİ HASTALIKLARI OKUYALIM GÖNÜL DOSTLARI
Vurduğunuz avların etleri,başınıza olmadık işler açabilir.
Avetinden aldığı bir mikrop veya parazit yüzünden yıllarca hastanekapılarında dolaşan veya yediği av etinden zehirlenip yataklara düşenve hatta ölenlerin olduğu bir gerçektir. Çünkü av hayvanlarının dahastalıkları vardır ve bu hasta hayvanların da avlanmaları mümkündür.Bazen de avcıların kusurlarından dolayı ,sağlıklı av etleri mikroplarabulaşmakta ve sağlık için tehlikeli olabilmektedir.
Av Hayvanlarından İnsanlara Geçen Hastalıklar:
a) Paraziter Hastalıklar:
Avetlerinin yeterince pişirilmeden (özellikle av sırasında ateştepişirmede) tüketilmesiyle ,etlerde bulunan bazı parazit (tirişin vesistiserk) larvalarının alınması sonucunda ,bu hastalıklar ortaya çıkar.
YurdumuzdakiYaban Domuzlarında çok az da olsa trişin (Trichinella spiralis)parazitinin bulunduğu ve bu eti tüketenlerde tedavisi çok zor olantrişin hastalığının (beyin,kalp,göz gibi organlarda kistler) ortayaçıktığı bilinen gerçeklerdendir.
Yine aynı şekilde Geyiketlerindeki sistiserk (Cysticercus cervi) larvalarının alınmasısonucunda da sistiserk kistleri meydana gelir.
b) Mikrobiyel Hastalıklar:
Avhayvanlarının çeşitli mikrobiyel hastalıklarının çeşitli mikrobiyelhastalıkları insanlara da geçebilmektedir. Bu hastalıklardan hayvanüzerinde belirtileri görülenleri , dikkatli bir incelemeyle en azındanşüphelerin ortaya çıkmasını sağlayabilir. Fakat gizli (latent) seyredenhastalıklarda gözle görülür bir belirti olamayacağından , bu durumdaçok dikkatli olmak gereklidir.
Bütün mikrobiyel hastalıklar ,etlerin yeterince pişirilmeden yenilmesi ,av hayvanlarının yüzülmesi veparçalanması sırasındaki bıçak kesikleri ve kemik batmaları sonucundabulaşabilir.
c) Av Etleriyle Zehirlenmeler:
Avhayvanlarının kurşun veya saçma ile vurulmaları, derideki vebağırsaklardaki mikropların ete bulaşmasına sebep olur. Aynı şekilde ,avcıların bağırsakları çıkarmada geç kalmaları veya vurdukları avlarıgeç bulmaları nedeniyle ,bağırsaklardan ete mikrop bulaşmasıolabilir. İç organların dikkatli çıkartılmaması ve çıkartıldıktan sonrakarın boşluğuna doldurulan ve temiz olmayan bez , ot gibi cisimler de,yine etlere mikrop bulaşmasına neden olabilir.
Bu ve buna benzerişlemler sonucunda etlere bulaşan bağırsak mikropları ve diğer kokuşmayapıcı mikroplar , etleri kokuşturabilir veya salgılamış olduklarıtoksinlerle zehirlenmelere neden olabilirler.
Hastalığın Adı ve Bulunduğu Av Hayvanları:
ŞARBON (Bacillus anthracis): Yaban Domuzu,Karaca,Geyik,Tavşan
BRUSELLOZİS (Brucella abortus) : Yaban Domuzu ,Karaca
PEYNİR HASTALIĞI (Brucella ovis): Yaban Koyunu,Yaban Keçisi
AKDENİZ HUMMASI (Brucella suis): Geyik ,Tavşan
TUBERKÜLOZ(Verem):Yaban Domuzu,Karaca,Geyik,Tavşan,Av Kuşları
TULAREMİ (Pastaurella tularensis) : Yabani Ada Tavşanı ;Tavşan ,Sülün
KIZIL (Ersipelothrix rhusiopathia) : Yaban Domuzu,Tavşan,Karaca
ORNİTOZ (Chlamidia ornithosis) : Av Kuşları
LEPTOSPİROZ (Leptospira interrosgans) : Y. Domuzu,Tavşan,Geyik,Karaca
SALMONELLOZ : Y. Domuzu,Sülün,Tavşan,Karaca,Geyik
KUDUZ: Av Kuşları dışındaki tüm av hayvanları
ÖNERİLER:
Avhayvanlarının çok hareketli olmaları ve genelde yerleşim yerlerindenuzak ve yüksek rakımlı yerlerde beslenmeleri,etlerinin yağdan ve bağdokudan fakir fakat, proteince zengin ve lezzetli olmasına nedenolmuştur. Böylesine değerli bir etin iyi işlenmesi ve sağlıklı birşekilde tüketilmesi gereklidir.Bu şekilde davranılmadığında , birtakımrisklerin ortaya çıkması kaçınılmazdır.
Bu riskleri önleyici tedbirleri ele alacak olursak: YabanDomuzu, Geyik, Karaca,Yaban Koyunu ve Yaban Keçisi gibi büyük avhayvanlarının etlrinde ve iç organlarında apse, kireçlenmişşişlikler,anormal renk ve görünüm değişikliklerinde, mutlaka içorganlarıyla beraber etin tamamının bir Veteriner Hekime gösterilmesive onun önerilerine göre işlem yapılması gereklidir. Yaban Domuzu veGeyik avlanması durumunda ,gözle görülür bir değişiklik olmasadahi,Trişin ve Sistiserk riskini bertaraf edebilmek için , etin yine debir Veteriner Hekim kontrolünden geçirilmesinde fayda vardır.
Fazlabir ihtimal olmamakla beraber, vücudunda akıntılı yarası olan,aşırızayıf,hareket kabiliyeti azalmış ve iç organlarında anormaldeğişiklikler (karaciğerin sararması,dalağın aşırı büyümesi vb.)görülen hayvanların etleri de mümkünse bir Veteriner Hekimegösterilmelidir. Bunun mümkün olmaması halinde ise , et iyicepişirilmelidir.
Hayvanlar avlandıktan hemen sonra,mümkünse boynukesilerek kanın tamamının akması sağlanmalıdır. Çünkü kanın ettekalması ,etin çok kısa bir sürede bozulmasına neden olacaktır.
İçorganların da fazla vakit geçirilmeden ve özenle çıkartılmasıgereklidir. Özellikle sindirim organları derhal dışarıya alınmalı,uzunsüre bekleyecek ise,ciğer takımları da çıkartılmalıdır.(Kısa mesafelitaşımalarda,ciğer takımı içeride bırakılabilir) İç organlarçıkartıldıktan sonra,karın boşluğuna rasgele ot değil,özel olarakgetirilmiş bezler konulmalıdır.
Çok sayıda hayvan avlanmasıdurumunda,hayvanlar rasgele üst üste torbalara doldurulmamalı,vücutsıcaklığının kaybolması beklenerek ayrı ayrı file torbalara konulmalıveya küçük kuşlarda olduğu gibi ayağından asılmalıdır.
Avlandıktansonra bulunamayan ve iç organlarıyla uzun süre bekleyen av hayvanlarıeğer hava ısısı 10 C derecenin altında değilse, 5-6 saat sonrakokuşmaya başlar. Bu gibi durumlarda , avlandıktan 5-6 saat sonrabulunan hayvanların hemen iç organları çıkartılmalı, karın boşluğundayeşillenme ve kokuşma olup olmadığına bakılmalıdır. Vurulma sırasındamide ve bağırsakları parçalanan hayvanlarda bu kontrol daha özenliyapılmalı ve bu gibi etleri tüketmekden kaçınılmalıdır.
Uzun süre bekleyecek av etlerinin bozulmaması için, temiz tuz ile tuzlanmaları gerekir.
Etiyenmeyen ve postu için avlanan hayvanların postunu evde değerlendirmekgerektiğinde, postun işlenmesini evde yapmaktan kaçınılmalı ve buişlem, mutlaka bir tabakhanede yaptırılmalıdır. Çünkü kıllara yapışıkvaziyetteki parazit yumurtalarının insanlarda kist oluşturmaihtimalleri vardır. Oysa tabaklama esnasında postlar çeşitli asitlerleişlem gördüğünden, bu risk ortadan kalkar.
Avcıların sağlıklıbir av eti ve avcılık için köpeklerinin ve diğer av hayvanlarının dasürekli Veteriner Hekim kontrolunda olmalarını sağlamaları,aşıların veparazitolojik kontrollerini yaptırmaları gerekir.
Bütünbunların en önemlisi , avcılık hobilerimizin ve becerilerimizin,avmevsiminde ve izin verilen hayvanlar üzerinde gösterilmesi gereklidir.
Eğerbu kurala uyulmazsa,doğuracak derecede gebe,kaçamayacak ve uçamayacakkadar genç hayvanların avlanması sözkonusu olacak ve önemli bir milliservet heba edilecektir. Ayrıca bu şekildeki hayvanların etlerinde arzuedilen lezzet de bulunmayacaktır.
Sonuç olarak, av hayvanlarınınetleri ve diğer ürünleri nedeniyle,bir takım hayvan hastalıklarınıninsanlara geçmesi ve insanların bu yüzden hastanelerde ömür tüketmesive hatta ölümcül olayların olması mümkündür. Fakat bu riskler,bilinçlibir avcının alacağı tedbirlerle ,risk olmaktan kolaylıkla çıkabilir. Bukonudaki riskler bertaraf etmede , avınızla avlanmamanız hususunda enbüyük yardımcılarınız Veteriner Hekimlerdir.
Kaynak:
İ.Ü Veteriner Fak. Besin Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı
Vurduğunuz avların etleri,başınıza olmadık işler açabilir.
Avetinden aldığı bir mikrop veya parazit yüzünden yıllarca hastanekapılarında dolaşan veya yediği av etinden zehirlenip yataklara düşenve hatta ölenlerin olduğu bir gerçektir. Çünkü av hayvanlarının dahastalıkları vardır ve bu hasta hayvanların da avlanmaları mümkündür.Bazen de avcıların kusurlarından dolayı ,sağlıklı av etleri mikroplarabulaşmakta ve sağlık için tehlikeli olabilmektedir.
Av Hayvanlarından İnsanlara Geçen Hastalıklar:
a) Paraziter Hastalıklar:
Avetlerinin yeterince pişirilmeden (özellikle av sırasında ateştepişirmede) tüketilmesiyle ,etlerde bulunan bazı parazit (tirişin vesistiserk) larvalarının alınması sonucunda ,bu hastalıklar ortaya çıkar.
YurdumuzdakiYaban Domuzlarında çok az da olsa trişin (Trichinella spiralis)parazitinin bulunduğu ve bu eti tüketenlerde tedavisi çok zor olantrişin hastalığının (beyin,kalp,göz gibi organlarda kistler) ortayaçıktığı bilinen gerçeklerdendir.
Yine aynı şekilde Geyiketlerindeki sistiserk (Cysticercus cervi) larvalarının alınmasısonucunda da sistiserk kistleri meydana gelir.
b) Mikrobiyel Hastalıklar:
Avhayvanlarının çeşitli mikrobiyel hastalıklarının çeşitli mikrobiyelhastalıkları insanlara da geçebilmektedir. Bu hastalıklardan hayvanüzerinde belirtileri görülenleri , dikkatli bir incelemeyle en azındanşüphelerin ortaya çıkmasını sağlayabilir. Fakat gizli (latent) seyredenhastalıklarda gözle görülür bir belirti olamayacağından , bu durumdaçok dikkatli olmak gereklidir.
Bütün mikrobiyel hastalıklar ,etlerin yeterince pişirilmeden yenilmesi ,av hayvanlarının yüzülmesi veparçalanması sırasındaki bıçak kesikleri ve kemik batmaları sonucundabulaşabilir.
c) Av Etleriyle Zehirlenmeler:
Avhayvanlarının kurşun veya saçma ile vurulmaları, derideki vebağırsaklardaki mikropların ete bulaşmasına sebep olur. Aynı şekilde ,avcıların bağırsakları çıkarmada geç kalmaları veya vurdukları avlarıgeç bulmaları nedeniyle ,bağırsaklardan ete mikrop bulaşmasıolabilir. İç organların dikkatli çıkartılmaması ve çıkartıldıktan sonrakarın boşluğuna doldurulan ve temiz olmayan bez , ot gibi cisimler de,yine etlere mikrop bulaşmasına neden olabilir.
Bu ve buna benzerişlemler sonucunda etlere bulaşan bağırsak mikropları ve diğer kokuşmayapıcı mikroplar , etleri kokuşturabilir veya salgılamış olduklarıtoksinlerle zehirlenmelere neden olabilirler.
Hastalığın Adı ve Bulunduğu Av Hayvanları:
ŞARBON (Bacillus anthracis): Yaban Domuzu,Karaca,Geyik,Tavşan
BRUSELLOZİS (Brucella abortus) : Yaban Domuzu ,Karaca
PEYNİR HASTALIĞI (Brucella ovis): Yaban Koyunu,Yaban Keçisi
AKDENİZ HUMMASI (Brucella suis): Geyik ,Tavşan
TUBERKÜLOZ(Verem):Yaban Domuzu,Karaca,Geyik,Tavşan,Av Kuşları
TULAREMİ (Pastaurella tularensis) : Yabani Ada Tavşanı ;Tavşan ,Sülün
KIZIL (Ersipelothrix rhusiopathia) : Yaban Domuzu,Tavşan,Karaca
ORNİTOZ (Chlamidia ornithosis) : Av Kuşları
LEPTOSPİROZ (Leptospira interrosgans) : Y. Domuzu,Tavşan,Geyik,Karaca
SALMONELLOZ : Y. Domuzu,Sülün,Tavşan,Karaca,Geyik
KUDUZ: Av Kuşları dışındaki tüm av hayvanları
ÖNERİLER:
Avhayvanlarının çok hareketli olmaları ve genelde yerleşim yerlerindenuzak ve yüksek rakımlı yerlerde beslenmeleri,etlerinin yağdan ve bağdokudan fakir fakat, proteince zengin ve lezzetli olmasına nedenolmuştur. Böylesine değerli bir etin iyi işlenmesi ve sağlıklı birşekilde tüketilmesi gereklidir.Bu şekilde davranılmadığında , birtakımrisklerin ortaya çıkması kaçınılmazdır.
Bu riskleri önleyici tedbirleri ele alacak olursak: YabanDomuzu, Geyik, Karaca,Yaban Koyunu ve Yaban Keçisi gibi büyük avhayvanlarının etlrinde ve iç organlarında apse, kireçlenmişşişlikler,anormal renk ve görünüm değişikliklerinde, mutlaka içorganlarıyla beraber etin tamamının bir Veteriner Hekime gösterilmesive onun önerilerine göre işlem yapılması gereklidir. Yaban Domuzu veGeyik avlanması durumunda ,gözle görülür bir değişiklik olmasadahi,Trişin ve Sistiserk riskini bertaraf edebilmek için , etin yine debir Veteriner Hekim kontrolünden geçirilmesinde fayda vardır.
Fazlabir ihtimal olmamakla beraber, vücudunda akıntılı yarası olan,aşırızayıf,hareket kabiliyeti azalmış ve iç organlarında anormaldeğişiklikler (karaciğerin sararması,dalağın aşırı büyümesi vb.)görülen hayvanların etleri de mümkünse bir Veteriner Hekimegösterilmelidir. Bunun mümkün olmaması halinde ise , et iyicepişirilmelidir.
Hayvanlar avlandıktan hemen sonra,mümkünse boynukesilerek kanın tamamının akması sağlanmalıdır. Çünkü kanın ettekalması ,etin çok kısa bir sürede bozulmasına neden olacaktır.
İçorganların da fazla vakit geçirilmeden ve özenle çıkartılmasıgereklidir. Özellikle sindirim organları derhal dışarıya alınmalı,uzunsüre bekleyecek ise,ciğer takımları da çıkartılmalıdır.(Kısa mesafelitaşımalarda,ciğer takımı içeride bırakılabilir) İç organlarçıkartıldıktan sonra,karın boşluğuna rasgele ot değil,özel olarakgetirilmiş bezler konulmalıdır.
Çok sayıda hayvan avlanmasıdurumunda,hayvanlar rasgele üst üste torbalara doldurulmamalı,vücutsıcaklığının kaybolması beklenerek ayrı ayrı file torbalara konulmalıveya küçük kuşlarda olduğu gibi ayağından asılmalıdır.
Avlandıktansonra bulunamayan ve iç organlarıyla uzun süre bekleyen av hayvanlarıeğer hava ısısı 10 C derecenin altında değilse, 5-6 saat sonrakokuşmaya başlar. Bu gibi durumlarda , avlandıktan 5-6 saat sonrabulunan hayvanların hemen iç organları çıkartılmalı, karın boşluğundayeşillenme ve kokuşma olup olmadığına bakılmalıdır. Vurulma sırasındamide ve bağırsakları parçalanan hayvanlarda bu kontrol daha özenliyapılmalı ve bu gibi etleri tüketmekden kaçınılmalıdır.
Uzun süre bekleyecek av etlerinin bozulmaması için, temiz tuz ile tuzlanmaları gerekir.
Etiyenmeyen ve postu için avlanan hayvanların postunu evde değerlendirmekgerektiğinde, postun işlenmesini evde yapmaktan kaçınılmalı ve buişlem, mutlaka bir tabakhanede yaptırılmalıdır. Çünkü kıllara yapışıkvaziyetteki parazit yumurtalarının insanlarda kist oluşturmaihtimalleri vardır. Oysa tabaklama esnasında postlar çeşitli asitlerleişlem gördüğünden, bu risk ortadan kalkar.
Avcıların sağlıklıbir av eti ve avcılık için köpeklerinin ve diğer av hayvanlarının dasürekli Veteriner Hekim kontrolunda olmalarını sağlamaları,aşıların veparazitolojik kontrollerini yaptırmaları gerekir.
Bütünbunların en önemlisi , avcılık hobilerimizin ve becerilerimizin,avmevsiminde ve izin verilen hayvanlar üzerinde gösterilmesi gereklidir.
Eğerbu kurala uyulmazsa,doğuracak derecede gebe,kaçamayacak ve uçamayacakkadar genç hayvanların avlanması sözkonusu olacak ve önemli bir milliservet heba edilecektir. Ayrıca bu şekildeki hayvanların etlerinde arzuedilen lezzet de bulunmayacaktır.
Sonuç olarak, av hayvanlarınınetleri ve diğer ürünleri nedeniyle,bir takım hayvan hastalıklarınıninsanlara geçmesi ve insanların bu yüzden hastanelerde ömür tüketmesive hatta ölümcül olayların olması mümkündür. Fakat bu riskler,bilinçlibir avcının alacağı tedbirlerle ,risk olmaktan kolaylıkla çıkabilir. Bukonudaki riskler bertaraf etmede , avınızla avlanmamanız hususunda enbüyük yardımcılarınız Veteriner Hekimlerdir.
Kaynak:
İ.Ü Veteriner Fak. Besin Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı