ARAZİ ARAÇLARI

[cemalreis]

ARAZİ ARAÇLARI

http://www.avgunu.net/sayfalar/data/images/4x4/465%20syf.jpg

ARAZİDE 4X4 KULLANMANIN TEMEL KURALLARI

4x4 arazi aracı kullanımı hem bilgi hem de ekipman gerektirir. Eğer yeterli bilgi birikimine ve yeterli malzemelere sahip değilseniz, birçok problemle karşılaşabilirsiniz. Bu gibi sorunlarla karşı karşıya kalmamanız için önce arazi aracı kullanma tekniklerini bilmeniz gerekir.
Arazi araçlarına olan talep gün geçtikçe artıyor. Gerek şehiriçi gerek arazide olsun çoğu sürücü bu araçları, temel sürüş tekniğini, yüksek güvenlik unsurlarını ve hangi aracın arazi görüşüne uygun olduğunu bilmeden satın alıyor ve kullanıyor.
Arazi kullanımında belirli kurallara uymak gerekiyor. Bu kuralların tümü basit, mantıklı ve hatırlanması kolaydır. Uyulması gereken ilk kural, dikkatli ilerlemektir. Diğer kuralları şu şekilde sıralayabiliriz.

1. Yanınızda her zaman kriko (yanında bir destek takozu ile beraber), çekme halatı ve yangın söndürücü bulundurun. Ayrıca bir kürek, balta, su, ekstra yiyecek ve giyecek, uyku tulumu, motor için fazla kayış, takviye kabloları ve bir pompa (lastiklerin havasını azaltmak, gerektiğinde tekrar şişirmek için) taşımanız, zor durumlardan kolaylıkla kurtulmanızı sağlayacaktır.

2. Birisine mutlaka gideceğiniz yeri söyleyin ama döneceğiniz zamanı asla söylemeyin. Gittiğiniz yerin bilinmesi sizin açınızdan iyi olacaktır.

3. Mutlaka başka bir araçla birlikte araziye çıkın. Araçların en azından birinde bir vinç olması güç durumlarda işinizi kolaylaştıracaktır.

4. Sakın kendi belirlediğiniz yolu izlemeyin. Mutlaka daha önce geçilmiş yolları tercih edin. Eğer yoldan geçemiyorsanız yolun zeminini düzeltmeye çalışın, vinci kullanın veya geri dönün.

5. Zeminin çok bozuk olduğu yollarda aracınızdan inerek yürüyün ve kendinize en uygun rotayı belirleyin. Eğer ihtiyaç duyarsanız, izlediğiniz yol boyunca size rehberlik edecek bir kişiyi yanınızda götürün.

6. Dik bir yamacı tırmanmadan önce mutlaka araçtan inin ve yamacın arkasında ne olduğuna bakın. Yamacın arkasında başka bir tepe, araç veya herhangi bir engel olabilir.

7. Sizi zorlayan durumlarda inat etmeden geri çekilin ve başka yollardan ilerlemeye çalışın.

8. Havanın durumunu devamlı kontrol edin ve hızlı hava değişimlerine karşı dikkatli olun.

9. Her zaman dikkatli ve yavaş ilerleyin!

DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
http://www.avgunu.net/sayfalar/data/images/4x4/466%20syf.jpg BAŞ PARMAKLAR YUKARI
Arazi aracı kullanırken bir kayaya ve kütüğe çarparsanız, etkiyi direkt olarak direksiyonda hissedersiniz. Yaralanmalardan kaçınmak için baş parmaklarınızı direksiyon dışında tutmanız gerekir.
GÖRÜŞ AÇISI İYİ OLMALI
Arazide giderken kaputun üstünden bakın ve önünüzde ne olduğunu görmeye çalışın. Aracınızı yavaş kullanarak engelleri aşmaya çalışın. Gözünüzün gördüğü her yönü mutlaka kollayın. http://www.avgunu.net/sayfalar/data/images/4x4/467%20syf.jpg KONTROLÜ KAYBEDİNCE

Aracın hakimiyetinin zorlaştığı yerlerde (kum, çamur veya kar) çekiş kontrolünü kaybederseniz direksiyonunuzu sürekli sağa-sola çevirin. Bu hareketler lastiğinize yol kavrama şansını verecektir. Eğer bu kavrama metodu işe yaramazsa mutlaka durun. Aracı kurtarmak için gaz pedalına her yüklendiğinizde tekerlekler boşa dönecek ve sizi kaldığınız yere daha da saplayacaktır. Öncelikle geri çıkmayı deneyin ve daha önce üstünden geçilmemiş rotalar çizmeye özen gösterin. Lastiklerinizin çekiş güçünü yeniden kazanması için sert zeminlerde ilerlemeye çalışın.

KÜÇÜK AYRINTILAR

4x4 arazi kullanırken çevreye zarar vermemek, dikkat edilecek en önemli konulardan biridir. Ancak aracın da düzgün bir ekipmana sahip olması gerekir.
Büyük ve geniş lastikler yükü dağıtacağından yolu bozmayacak ve kötü yarıklar açmayacaktır.
Büyük ve geniş lastikler, arazide işinizi kolaylaştıracaktır.
Havası indirilmiş lastik arazide rahat kullanım sağlar. Büyük lastik kullanmak kadar havası inik lastik de dönüşlerde yardım eder ve kaymayı önler.
Yumuşak süspansiyonlar aksların daha iyi işlemesini sağlayarak, dört lastiği de yolda tutar. Lastikleri kaydırmayacak ve hıza göre ihtiyacı karşılayacaktır.
Diferansiyel kilidine sahip bir aracın kötü şartlar altında kayma şansı azalır. Ancak sert dönüşlerde açık bir diferansiyelin yapmayacağı tepkileri vererek aracın kaymasına yoldan çıkmasına neden olabilir.
Doğru aks ve / veya şanzıman seçimi, yukarıda belirtilen hususlarla birleştiğinde, hem yavaş ve sabit bir hızlanma sunar hem de sürücünün daha fazla zevk almasını sağlar.
Vinç, arazide zor durumda kalan aracınızı kurtarmanızı büyük ölçüde kolaylaştırır.
Zor koşullları göz önünde bulundurarak her türlü alet ve ekipmanı yanınızda bulundurmanız, size büyük kolaylık sağlayacaktır.

[cemalreis]

SUDA ARAÇ KULLANIMI

Motorunuzu sudan korumak için zamanınız, enerjiniz ve yeterli maddi kaynağınız yoksa, söyleyeceğimiz yolu izleyebilirsiniz. Suda ağır ağır ilerlemek birçok parçanın zarar görmesini engelleyecektir.
Öncelikle göstergelerinizin ne olduğunu ve ne işe yaradıklarını öğrenin. Su ve yağ basıncındaki ani düşüş, su veya yağ radyatörünün suyun altında kaldığının göstergesidir. Ampermetrenin çok düşmesi, alternatör kayışının boşa döndüğünü gösterir. Yani kayışla kasnak arasındaki sıvı, dönüşü kaydırarak engeller.
Vakum göstergesinin 75 cm. veya daha kötü olması da motorun içine almaması gereken bir nesneyi çektiğini gösterir.
Ayrıca dikkat etmeniz gereken bir diğer konu da aracınızın çıkardığı seslerdir. Su fokurdaması gibi sesler egzozun suyun altında kaldığını gösterir. Eğer kontağı kapatmazsanız, fazla problem yaşamazsınız. Nehir ve göl gibi yerlerden karşıya geçerken egzozunuz için yapabileceğiniz fazla bir şey yoktur.
Bir çarpma veya sürtünme sesi geldiğinde, fan pervanelerinin suyun içinde kaldığını anlayabilirsiniz. Bunun sonucunda pervaneler eğrilebileceği gibi kayış gereğinden fazla zorlanacağından her yere su sıçrayacaktır (bu yüzden 4x4’lerde genellikle manuel olarak kontrol edilebilen elektrikli fanlar kullanılır). Eğer arazi aracıyla suya girilecekse kayış yerinden çıkarılmalı ya da radyatör düz bir tahta parçasıyla bloke edilmelidir. Bundan sonra bütün kabloların ve bujilerin iyice yerlerine oturmuş olmasına dikkat etmek gerekir.
Bir akıntıya gireceğiniz zaman ne kadar derin olduğunu ve ne kadar hızla aktığını hesaplamalısınız. Bu işi bir sopayla, ayağınızla veya çevrenizde bulunan başka bir aracı kullanarak yapabilirsiniz. Aracınız modifiye edilmişse ne kadar derine inebileceğini bilirsiniz. Eğer saplanırsanız porya veya tampon seviyesi üstündeki her elemanın zarar görebileceğini bilmeli ve ona göre devam etmelisiniz.
Derin sudan geçileceği zaman bu konu hakkında bilgisi olanlar kaputu açıp hava kanallarının yüksekliklerini ölçer ve cisimlerin delikleri tıkayacağı mesafe hakkında bilgi edinirler. Eğer ön diferansiyel havalandırmanız su almışsa akıntıya çaprazlama geçmeli ve iki çeker kullanmalısınız. Motorunuzun su alması size pahalıya patlayabilir bu yüzden dikkatli olun.
Suda giderken dört şey çok önemlidir. Bunlar; suya girmek, çıkmak, suyun derinliği ve akıntı hızıdır. Suda ilerlerken iki nokta arasındaki en kısa mesafenin düzgün olması şart değildir. Eğer becerebiliyorsanız derin çukurların kenarlarından ilerleyin. Büyük kayaların üstünde ilerlemekten kaçının. Çünkü kaygan olabilirler. Akıntıya çapraz gitmek ve akıntı yönünde ilerlemek ters yöne gitmekten daha kolaydır.
Yüksek olmayan dalgalar ideal olanlardır, çünkü yan taraftaki bir yükselti veya kaya dalgayı direkt olarak size aksettirir. Hız ne olursa olsun sabit olması gerekir.
Sudan çıktığınızda durmak ve aracın altını kontrol etmek için uygun bir yer bulun (frenlerin ıslak olduğunu unutmayın). Eğer radyatörün önünü kapattıysanız açın.
Hava borusu filtreden kurtulmuşsa eski yerine tutturun. Su içinde bulunan yosun ve benzeri cisimler şafta dolanmış olabilir. Bu cisimlerin mutlaka dışarı atılması gerekir. Son olarak mutlaka egzozu kontrol edin. Katalitik konvertörün üstündeki herhangi bir nesne zamanla kuruyacak ve kısa bir süre sonra yanacaktır.

SUYUN YÜKSEKLİĞİ

Dört tekerden çekişli arazi aracı kullanıcıları, araçlarını satın alırken genellikle off-road kullanımına uygun donanıma sahip olmasına özen gösterirler. Diferansiyeller için uzun havalandırma tüpleri ve su girişini önleyen hava giriş kanalları bu donanımların başında gelir. Ancak bu donanımlar ne kadar faydalı olursa olsun, sürücünün kabiliyeti ve araca olan hâkimiyeti sudan korunmak için en iyi metoddur.
Suda ilerlemek için uyulması gereken belirli kurallar vardır. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz.
1. Aracınızı yavaş ve sabit hızda kullanın.
2. Suyun derinliği ve dipte bulunan nesneleri sürekli kontrol edin.
3. Akıntıya kapılmadan yönünüzü tayin edin.
4. Su nedeniyle akslarda ve şanzımanlarda özelliğini kaybetmiş madeni yağları değiştirmek için hazırlıklı olun ve poryaları devamlı kontrol edin.
5. Suyla temas eden bir motor sizin için en önemli tehlikedir. Aktarma organları arasında kalan su zerreleri bile ileride büyük problemler doğurabilir. Bunun için motorunuzu kontrol ettirin. Çünkü su tutan motor size çok pahalıya mal olur.
Bir akıntı üzerinde yol alırken suyun girmesini engellemek çok kolay değildir. Bunu önlemenin en doğru yolu, üretici firmaların verdiği derinlik ölçülerine uyarak aracı kullanmaktır. Fabrika değerinin üzerinde derinliğe sahip bir sudan geçmek, motorunuzu riske etmek anlamına gelir. Bu yüzden üreticilerin açıkladığı rakamları sizlere veriyoruz.
Su seviyesi, bir nehirden geçerken motora zarar vermeyecek maksimum derinlik demektir. Herhangi bir 4x4 aracının hava kanallarının alt bölümüyle zemini arasında kalan uzunluk ölçülebilir. Sonra bu rakamlar değerlendirilip doğruluğu saptanabilir. Kolay görünüyor, değil mi? Ancak üreticiden bu verileri almak o kadar da kolay değildir. Bazı üreticiler; “Bu araçların suda kullanılmasını uygun görmüyoruz” gibi yorumlar yapabiliyor. Ancak “Suyun motora ve şanzımana verdiği zararı önlemek için ne gibi önlemler alınabilir?” diye sorduğumuzda eminiz size yardımcı olacaklardır.
Genellikle koruma sorunlarının başladığı muhtemel en alt noktayı baz alan üreticiler, bu yükseklik ayarını suyun girip zarar verebileceği en alt nokta olarak belirtiyorlar. Çoğu üretici su geçiş yüksekliğini diferansiyellerdeki havalandırma tüpleri, arazi şanzıman kutusu, kapı kolları ve poryadan hesaplar.
Bu rakamlar ayrıca sürüş hızı ve suda kalma uzunluğuna göre de sınıflandırılabilir. Örneğin bir aracın yükseklik ayarı 48 cm. ise hızı en fazla 8 km/s, suda kalma zamanıysa maksimum 3 dakikadır, ancak araç bu hızın üstünde kullanılırsa bütün bu değerler geçersiz olur. Eğer “Markalara göre 4x4 araçların su geçiş yükseklikleri” listesini incelerseniz, pek fazla sorun yaşamazsınız. Ancak motor problemi yaşayan yeni arazi aracınızı yetkili servise götürdüğünüzde umarız içinde su bulmazlar. Çünkü bu gibi durumlarda aracınız garanti kapsamının dışında kalacaktır.
http://www.avgunu.net/sayfalar/data/images/4x4/470%20syf.jpg Listede verilen su geçiş yükseklikleri birkaç defa ölçülüp bulunmuştur. Bütün ölçüler 8 km. ve altındaki hızlarda tecrübeli bir sürücü tarafından belirlenmiştir. Bir nehirden geçerken su içinde kaya ve sert cimilre arayın. Aracınızın sürüklenmesmesi için akıntının yönüne dikkat edin. akıntıya karşı belli bir açıyla girmek sizi belirlediğiniz noktaya götürecektir. Ancak ilk önce aracınızın su yüksekliği ayarına dikkat edin. Derinliği bir sopayla ölçmek size yardımcı olacaktır.
Bazı özel durumlarda ölçüler hava kanallarının altından alınmıştır. Çalışan motorla alınan bu sonuçlar sonunda, verilerden memnun kalmazsanız aracınızı değiştirmek için tereddüt etmeyin.

[cemalreis]

DİK ZEMİNLERE ÇIKARKEN VE İNERKEN YAPILMASI GEREKENLER

İzlediğiniz yol üzerinde karşınıza dik bir yamaç veya tepe çıkarsa, yapmanız gereken en doğru hareket, araçtan inip yolu incelemek ve tepenin arkasında ne olduğuna bakmaktır. Tepenin arkasında hiç beklemediğiniz bir şeyle karşılaşabilirsiniz. Eğer başarabileceğinize inanıyorsanız, tüm ekipmanlarınızı kontrol edin ve araca binin. Emniyet kemerinizi bağladıktan sonra yolunuza devam edin.
Debriyaj pedalınızla sürekli olarak oynamayın; yani devamlı basıp çekmeyin. Bastıktan sonra yavaşça ayağınızı çekin ve ayağınızın debriyaj pedalıyla olan bağlantısını tamamen kesin. Gazı verdiğinizde aracın tepeye tırmanmasına izin verin ve frenleri kullanmayın. Debriyajları yakmak kayalıklı ve yavaş gidilen yollarda çok kolaydır. Bazı sürücüler debriyaja zarar vermeyi önlemek ve kullanımı kolaylaştırmak için otomatik şanzımanlı araçları tercih eder.
Lastikler çekiş kontrolünü kaybederse ayağınızı gazdan çekin. Eğer araç herhangi bir yere saplanırsa, ayağınızı hemen gaz pedalından çekin ve debriyaj pedalına basın. El frenini çekin ve araçtan inin. Durumu kontrol edin ve bir saptama yapın. Eğer ileri gidemeyeceğinizi anlarsanız, aracı geri vitese takın ve vitesteyken aşağı bırakın. Bu arada frenleri de serbest bırakın, çünkü frenleri kilitlerseniz aracın hâkimiyetini de kaybedersiniz. Bu tür durumlarda fren pedalını kullanmaya dikkat edin. Dik bir zemine çıkarken ve inerken aracın burnunu düz tutmak için yapmanız gereken şey, gereğinden fazla zorlamamaktadır. Bu pozisyonda dönmeye kalkarsanız, aşağıya yuvarlanmanız işten bile değildir. Aracı düz bir çizgi üstünde ve dengede tutarsanız, diferansiyeller her aksın ucuna eşit miktarda güç dağıtacaktır ve maksimum çekiş gücü sağlayacaktır. Debriyaj pedalından uzak durursanız, dik zeminlere daha güvenli ve kolay çıkarsınız.
http://www.avgunu.net/sayfalar/data/images/4x4/471%20syf.jpg
Tırmandığınız yamacın tepesine gelmeden önce ayağınızı gaz pedalından çekin. Tepeye tırmanacağınız zaman gaza yavaş yavaş yüklenin. Tepenin arkasında ne olduğunu öğrendikten sonra ilerleyin. Tepeye çıktığınızda aracınızı daha fazla zorlamamak için bir süre çalışır durumda bekleyin. Dik bir tepeden aşağıya inerken kompresyon yapın. Yani vitesinizi küçültüp, ayağınızı gazdan çekin. Eğer aracınız kaymaya başlarsa, direskiyonu kayma yönüne doğru kırın. Sakın unutmayın, kilitlenmiş frenler dönmenizi zorlaştıracaktır. Lastiklerin dönmesini, süspansiyonun da çalışmasını sağlamak için frenleri devamlı pompalayın. http://www.avgunu.net/sayfalar/data/images/4x4/472%20syf.jpg

[cemalreis]

ENGEBELİ VE KAYALIK ZEMİNLERDE ARAÇ KULLANIMI

Arazi aracı kullanımı sırasında uyulması gereken ilk konu aracımıza ve çevreye verdiğimiz zararı minimum seviyeye indirmektir. Bu işin kuralı ise daha önce geçilmiş yolları takip etmek ve gereksiz yere riske girmemektir.
En sık karşılaşılan problem ise; yolların yağmur, çamur ve çok kullanım nedeniyle tekerlek izi şeklindeki çukurlarla dolmasıdır. Ayrıca kayaların yığılması da sorunlara neden olabilir. Ancak bu çukurlardan geçilmesi imkânsız değildir. Bu tür durumlarda aracı devirmemek, amortisörü çok fazla zorlamamak ve şasiye zarar vermemek için yapacağınız tek şey aracı yavaş kullanmaktır. Eğer amortisörler tam olarak kapanıyorsa aracın kapasitesinin üstüne çıkıyorsunuz demektir. Mutlaka yavaşlamanız gerekir. İz sürerek ilerlemenin en önemli kurallarından biri de süspansiyonu kapasitesi dahilinde kullanmaktır.
Hidrolik direksiyonu bulunmayan araçlarda hâkimiyeti sağlamak için en iyi yol, direksiyon simidini tam olarak kavramaktansa başparmaklarınız yukarı bakacak şekilde tutmaktır. Bir kayaya veya sert bir cisme çarptığınızda etkiyi hemen elinizde hissedersiniz. Bu etki başparmağınızın kırılmasına neden olabilir.
Kayalık ve çukurlu yollarda gerekli olacak diğer bir ipucu ise aracı dengede tutmaktır. Genelde süspansiyonların gereğinden fazla zorlanmasıyla kaybedilen çekiş kontrolünü yeniden kazanmak için ön lastikleri düzenli ve belli bir hizada tutmak gerekir. Sürücü koltuğundan bir yol belirlemek çok zordur ve sağlıklı da değildir. Bu nedenle aracınızdan inip yol belirlemek için üşenmeyin. Belirlediğiniz yolun zemininin sert olmasına dikkat edin. Lastiklerinizin sert zeminin üstünde bir cisme çarpması zordur. Ancak sivri kayalar lastiklerinizi parçalayabilir, düz ve kaygan kayalar lastiğinizi kaydırabilir ve aracınızın askıda kalmasına neden olabilir.
http://www.avgunu.net/sayfalar/data/images/4x4/473-1%20syf.jpg Bir hendekten geçerken giriş ve çıkıştaki açılara dikkat edin. Gaza fazla yüklenmeyin. Yavaş ve sabit bir hız, hendekten çıkmanızı kolaylaştıracaktır. Dik açılı bir hendekten geçerken giriş açınızın ters olup olmadığını kontrol edin. http://www.avgunu.net/sayfalar/data/images/4x4/473-3%20syf.jpg Aracın boyutları ve dingil mesafesi, giriş ve çıkış açılarını etkileyecektir. Genellikle kısa lastik arası mesafesine sahip olan araçlar, hendeklerden çok daha kolay geçebilir. Askıda kalmamaya dikkat edin. Bu durumdan bir kriko sayesinde kurtulabilirsiniz. Lastiklerin altına yerleştirilecek kaya veya kütüler, çekiş kontrolünün geri kazanılmasını sağlayacaktır. http://www.avgunu.net/sayfalar/data/images/4x4/473-4%20syf.jpg http://www.avgunu.net/sayfalar/data/images/4x4/473-5%20syf.jpg Meyilli tepelerde yanlamasına ilerlemekten kaçının. Eğer zorunda kalırsanız aracınızın limitlerine ve ağırlık merkezine göre hareket edin. Hendeklerde yavaş ilerleyin ve mümkünse aracı resimdeki gibi düzgün tutmaya çalışın. Eğer yarıklar genişlerse, dibine kadar inip araç seviyesini ve lastiğin duvarı kavradığı bölgeyi sabit tutun. Havası indirilmiş lastikler yarıkla duvar arasında teması daha kolay sağlar. http://www.avgunu.net/sayfalar/data/images/4x4/473-6%20syf.jpg http://www.avgunu.net/sayfalar/data/images/4x4/474-1%20syf.jpg Daima ileriye bakın ve yarıkların genişlikleriyle derinliklerini hesaplayın. Yarım içindeyken merkezi bulmayı ve araç seviyesini buna göre ayarlamayı unutmayın.