ÜLKEMİZDEN MANZARALAR [Arşiv]

cemalreis

26.Şubat.2008, 16:27

KAYSERİ
BİRAZ KISA OLDU YA NEYSE ARTIK

http://www.resimland.net/data/media/174/www.resimland.net_kayseri.jpg

http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/03/20/kayseri%20cumhuriyet%20meydan%C4%B1.jpgİçAnadolu Bölgesi’nde büyük bir bölümü, Doğu Anadolu ve Akdenizbölgelerinde de küçük bölümleri olan Kayseri, kuzeyinde Yozgat veSivas, doğusunda Sivas ve Kahramanmaraş, güney ve güneydoğusunda Adana,güneybatısında Niğde, batısında da Nevşehir illeri ile çevrilidir.Kayseri, İç Anadolu platosunun güneydoğu ucunda yer almakta olup,sönmüş bir yanardağ, iki dağ sırası ve bunların arasında kalan plato veçöküntü alanlarından oluşmuştur. İlin en yüksek noktası olan ErciyesDağı (3.917 m.) sönmüş bir yanardağdır.

Erciyes, III. Zamanortalarından başlayarak çeşitli dönemlerde etkinlik gösteren, lav vetüf püskürten eski bir yanardağdır. Bu özelliği ile Erciyes Dağı türlüyaştaki volkanlardan oluşmuştur. Toros orojenez kuşağı ile İçAnadolu’nun volkanik kütlelerinden oluşan, püskürmelerle ortaya çıkankuzeydoğu-güneybatı doğrultulu dağların en önemlisi olan Erciyes’tir.Erciyes Dağı’nın çevresindeki tepe ve platolar Kayseri yöresininbugünkü yapısını belirlemiştir. Erciyes Dağı üzerinde IV. Zaman’daoluşan buzullar ise aşındırma yoluyla dağın yüksek kesiminde geniş vederin sirkler (buz yalakları) ortaya çıkarmıştır

http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/03/20/kayseri%20mydan.jpgKayseri’yiengebelendiren dağlar üç sıra halindedir. Bunlardan ikisi yer kabuğuhareketleriyle kırılma ve kıvrılmalara uğrayarak yükselmiş dağlardır.Diğer grup ise Orta Toroslar’ın Orta Anadolu’ya kıvrılan bölümününuzantılarıdır. Bu dağlar birbirinden çöküntü havzalarıyla ve yüksekplatolarla ayrılmıştır. İl alanını engebelendiren birbirine paralel üçdağ grubundan en kuzeyde olanı Erciyes ile başlayıp, Koramaz Dağı’yla(1.900 m.) süren bu dağ sırası, son kabartısını il sınırlarınınkuzeyinde, Hınzır Dağı’nda (2.500 m.) gösterir. Koramaz ve Hınzırdağları kırıklı-kıvrımlı dağlar niteliğindedir. Diğer bir dağ grubu,ilin güneyinde Süveğen dağı ile başlar. Aygörmez (2.094 m.) ve Köşkerli(2.000 m.) dağları ile süren sıra, Kepekli dağı (2.225 m.) ileUzunyayla’ya doğru uzanır. İlin kuzeydoğu-güneybatı uzantılı üç dağsırasının en güneyindeki son grubunu oluşturan Tahtalı Dağları;Bakırdağı, Beydağı, Soğanlı Dağı ve Gövdeli Dağı gibi kabartılardanoluşmaktadır. Orta Toroslar’ın uzantıları olan bu sıradağın birçoknoktası 2500 metrenin üzerindedir.

http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/03/20/x15.jpgKayseri’ninyüzde 49,1 gibi önemli bir bölümü, plato biçimindeki yüksek düzlüklerlekaplıdır. Bunlar bazı yerlerde akarsularla yarılmış yüksek platodüzlükleri, bazı yerlerde de dağlar arasında uzanan ve yine derinvadilerle parçalanmış havzalar durumundadır. Bu tür düzlüklerin birbölümü, Kayseri ve Develi ovalarının çevresinde yer almıştır. KayseriOvası’nın kuzeyi ile Develi Ovası’nın doğu ve batısında yer alan buplatoların yüzeyi yer yer engebelidir. Ova tabanından 100-300 m.yükseklikteki platolar üzerinde tepelik ve dalgalı alanlar da geniş yertutar. Bunlardan Kayseri Ovası’nın kuzeyinde, Erkilet ile Kızılırmakvadisinin arasında yüksekliği 1.300-1.400 m. olanı volkanik malzeme ileörtülüdür. Bu platolar kalker, marn ve kil gibi katmanlarla andezit,bazalt, tüf gibi volkanik taşlardan oluşmuştur.

http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/03/20/kapuzba%C5%9F%C4%B1%20%C5%9Felalesi%20kays.jpgKızı lırmak’ınkuzey ve güneyinde 16 km. uzunluğunda, 1.500 m. yüksekliğinde SultanSekisi ile Amarat düzlükleri bulunmaktadır. Bunlar kalkerler velavlarla örtülü yüksek düzlüklerdir. Ayrıca Uzunyayla ve Zamantıteknesi, akarsularla derin biçimde yarılmış, plato görünümlühavzalardır.

Kayseri İli’nde yer yer dar ve derin boğazgörünümü alan vadiler bulunmaktadır. Bunlardan Zamantı vadisi aynızamanda tektonik çöküntüdür. İl topraklarındaki çöküntü havzalarınıntabanlarında oluşmuş geniş ovalar, genellikle dışarı akışı olmayankapalı havzalardır. İl sınırlarına Ebülhayır Köyü’nün güneydoğusundagiren Kızılırmak vadisi, Küpeli’nin güneyinde dar ve derin bir boğazoluşturur. Vadi, Obruk Köyü’ne kadar bu durumunu korur. Obruk’unkuzeyinde genişleyen Kızılırmak vadisi, Mollahacı Köyü yakınında yinedar ve derin bir boğaz biçimini alır.

http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/12/26/00086423.jpgİltopraklarının kuzeybatısında, Erciyes Dağı’nın kuzeyindeki KayseriOvası, yaklaşık 890 km2 lik yüzölçümüyle, Kayseri’nin ve YukarıKızılırmak bölgesinin en geniş ovalarından birisidir. Kayseri Ovası’nındoğusunda Karahöyük (Kültepe) ve Engir gölü sazlığı, batısında iseKarasazlık gibi geniş bölümleri kurutulmuş bataklıklardan oluşan ovanınbatı kesimi, Anbar ovası adıyla anılmaktadır. İlin ve Erciyes Dağı’nıngüneybatısında yer alan Develi Ovası yaklaşık 1000 km2’likyüzölçümüyle, Kayseri’nin olduğu gibi Yukarı Kızılırmak bölgesinin deen geniş ovalarından biri olup, tektonik bir çöküntü alanında yeralmaktadır. Ovada, çevredeki dağlardan inen akarsular ve kar sularınınoluşturduğu taşkınlar sonucu ortaya çıkan Sultansazlığı, Kurbağa, Deveve Yay Gölleri gibi bataklık ve gölcükler de vardır. Kayseri’de buovaların dışında, Gölova (Palas) ve Sarıoğlan ovaları Kayseri Ovasıçöküntü alanından, Şarkışla’ya doğru uzanan tektonik çöküntükuşağındaki küçük ovalardan başlıcalarıdır. Bu iki ova, birbirindenyüksekliği 1.300-1.350 m. olan tepeler ve dalgalı bir alanlaayrılmıştır. Bunlardan 1.106 m. yükseklikteki, 100 km2 yüzölçümlüGölova (Palas) kapalı bir çanak durumunda olup, üzerinde Tuzla gölü yeralmaktadır.

http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/12/26/00086414.jpgİltoprakları Kızılırmak ve Seyhan havzaları içinde kalmaktadır. İlinönemli akarsuları Kızılırmak havzasında yer alan Kızılırmak, SarımsaklıSuyu ve Seyhan havzasında kalan Zamantı Irmağı’dır. Ayrıca Kayseri’debunların dışında irili ufaklı birçok dere ve çay da bulunmaktadır.

Kızılırmak’ınyaklaşık 128 km.lik bölümü Kayseri İl sınırları içindedir. İltopraklarına kuzeybatıda, Ebülhayır Köyü yakınlarında giren Kızılırmak,bir süre kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda aktıktan sonra, yinekuzeydoğu-güneybatı doğrultusunu alır ve akışına kuzeye doğru dirsekyaparak devam eder. Kızılırmak bir süre aynı yönde aktıktan sonrakuzeydoğu-güneybatı doğrultusunu alarak Bahçe Köyü’nün güneybatısındail sınırları dışına çıkar.

http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/12/26/00086413.jpgKayseri’nindüğer önemli akarsuyu Zamantı Irmağı’dır. Seyhan Irmağı’nın iki büyükkolundan biri olan ve il topraklarındaki uzunluğu 230 km. olan buırmak, Uzunyayla ortalarında, Örenşehir Bucağı yakınlarında ŞerefiyeKöyü’nde doğar. İlk kaynaklarını Uzunyayla’dan aldıktan sonra kabacakuzey-güney doğrultusunda akar. Derin vadiler içinde akarken Boran,Çermişek, Kuş, Tahtacık, Bercan, Tahtalımezar, Kuru ve Alagöz gibi çayve dereleri de ona katılır.

İl sınırları içerisinde yer alangöllerden bazıları sazlık ve bataklıklar durumundadır. Develi Ovası’nıngüneyinde yer alan Sultansazlığı çok sayıda dereyle sulanmakta olangeniş bir bataklıktır. Bir bütün halinde olmayıp, adacıklar biçimindeparçalanmış olan sazlıkta birtakım küçük gölcükler de oluşmuştur.Eğrigöl ve Sarp Gölü bunlar arasındadır.
Develi Ovası’nınortasında, yaklaşık 94 km2 lik bir alan kaplayan suları tuzlu olan YayGölü’nün derinliği ancak 2 m.ye ulaşabilmektedir. Yaz aylarında gölsularının bir bölümü çekilince tuz yüzeye çıkar. Sarıoğlan İlçesi’ningüneybatı kesiminde, Palas Ovası’ndaki Tuzla gölü, sazlık vebataklıktır. Bu gölden de tuz elde edilebilmektedir. İl merkezinin 13km. kuzeydoğusunda ise Engir Gölü yer almakta olup, 0.4 km2 lik biralanı kaplar. Yüzölçümü 16.917 km2 olup, 2000 Yılı Genel Nüfus Sayımısonuçlarına göre; toplam nüfusu 1.060.300’dür.
http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/03/20/hunat%20cami%20ve%20hamam%C4%B1%20kays.jpgOrtaAnad olu ikliminin hakim olduğu Kayseri’de kışlar soğuk ve kar yağışlı,yazlar ise sıcak ve kuraktır. Ancak iklim, yükseltiye göre yer yerfarklılıklar göstermektedir. Buna bağlı olarak, çukurda kalanbölgelerde daha yumuşakken, yaylalardan dağlık kesimlere doğrugidildikçe sertleşir. Yağış miktarı ise, ilin yüksek kesimlerinde yeralan bölgelerinde daha fazladır. İli’in birçok yerinde bozkır iklimiözellikleri vardır. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve karyağışlıdır. Yüksek yerlerde ise yayla iklimi hüküm sürer.

İltopraklarında, dağ ve tepelik alanlarda da bozkır bitki örtüsüegemendir. İlin yüksek kesimlerinde yer yer iyi orman örtüsüne derastlanırsa da topraklar genellikle orman ve çalılıklar ile kaplıdır.İlin güney kesiminde Toros Dağlarının yer aldığı bölümde karaçam,kızılçam, göknar, ladin ve meşe türleri bulunmaktadır. Dağlararasındaki çöküntü havzalarında ve ovalarında önceleri bozkır örtüsününegemen olmasına karşılık, bu kesimler daha sonra geniş ölçüde tarımalanı durumuna getirilmiştir. Dağların etek bölümleri ise genelliklebağlık ve bahçeliktir.

İlin ekonomisi, tarım, hayvancılık,halı ve el dokumacılığı, sanayii, turizm, madencilik ve ticaretedayalıdır. Yetiştirilen başlıca tarımsal ürünler, arpa, buğday, şekerpancarı, patates, çavdar, mısır, soğan, nohut, kuru fasulye, ayçiçeğidir. Ayrıca sebze ve meyve de üretilmektedir. Kayseri’de meyvesuyu fabrikalarının kuruluşu meyveciliğin gelişmesini sağlamıştır.Zerdali, kayısı, armut, erik, elma ve ceviz yetiştirilir. Hayvancılıktaise koyun, kıl keçisi, manda, at, sığır, tavuk, hindi ve yetiştirilip,arıcılık yapılmaktadır. Hayvancılığa bağlı et ve et ürünlerinden sucukhttp://www.kenthaber.com/Resimler/2004/12/02/kulteped-3.jpgvepastırması ile ünlüdür. Kayseri ve çevresinde el dokuması, döşemeyaygıları, halıları yapılmaktadır. Bunların desenleri, renkleri vekaliteleri çeşitli olup, havları kısa atkı ve çözgüleri pamuktan,düğümleri yündendir. Son yıllarda düğümlerde yapay ipek dekullanılmaktadır.

Kayseri, elverişli ulaşım ve enerji olanaklarıve zengin yeraltı kaynaklarının yanı sıra sanayisi de gelişmişillerdendir. Cumhuriyetin ilanından sonra sanayi yönünden Kayseri’yeağırlık verilmiştir. 1926 yılında Bünyan Halı İpliği Fabrikası, KayseriTayyare Fabrikası ve Tank Tamir Fabrikası, 1927 yılında açılanAnkara-Kayseri demiryolu, 1929’da yöreye elektrik sağlamaya başlayanBünyan Hidroelektrik Santralı, 1930’da yapılan Kayseri-Sivas-Samsunkarayolu, 1933 yılında yapılan ve İli Akdeniz’e bağlayanKayseri-Ulukışla demiryolu ve 1935 yılında kurulan Sümerbank KayseriBez Fabrikası İlde sanayiinin gelişmesine katkısı olan önemli kamuyatırımlarıdır. Orta Anadolu Krom İşletmesi, Kayseri Pamuklu SanayiiMüessesesi, Çinko, Kurşun, Metal Sanayii, Şeker Fabrikası, YemFabrikası belli başlı sanayi kuruluşlarıdır.

Kayseri’de kış vedoğa sporlarının rolü ekonomide önemlidir. Erciyes Dağı Kayak tesisleriile Tekirbeli’ndeki tesisler kış sporları merkezidir. Ayrıca çeşitlikuşların yaşama, konaklama ve üreme alanı olan Sultansazlığı da önemliturizm merkezidir. Bayramhacı Köyü yakınındaki Bayramhacı Kaplıcası,Yeşilhisar İlçesi güneyindeki Dutluk İçmesi de turizm açısından önemliyerleridir.

http://www.kenthaber.com/Resimler/2004/12/02/kulteped-2.jpgKayseriyer altı kaynakları bakımından da zengin olup, il topraklarında tuğlave kiremit hammaddesi, krom, alimünyum, bakır, kurşun, çinko, prit,demir, kaolin, ponza taşı, jips, diatomit, sanayi kili ve linyityatakları bulunmaktadır.

Kapadokya Bölgesi’nde önemli biryerleşim alanı olan Kayseri (Kaisareia), M.Ö. 4000 ile M.S. 2000 olmaküzere 6000 yıllık bir tarihe sahiptir. M.Ö. 2000 yıllarında Anadolu’yagelen Hititler, Kayseri’ye 22 km. uzaklıkta bulunan Kayseri Ovasının enbüyük şehri ve Anadolu’nun en büyük höyüklerinden biri olan Kültepe(Kaniş) şehrini kurmuşlardır. Kültepe’nin hemen yanında yer alanKarum’da (Pazarşehir) yapılan kazılarda bu döneme ait çivi yazısı ileçeşitli yazılı tabletler bulunmuş ve bu tabletlerden Asurlu tüccarlarlaHititli yerliler arasındaki ticari ilişkilere ait bilgiler eldeedilmiştir. Kültepe, M.Ö. 4000 yılından Roma devri sonuna kadar devamlıbir yerleşim yeri idi. Ayrıca Kayseri’nin 68 km. kuzeydoğusunda, dağlıkbir bölgede Helenistik ve Roma dönemlerinde uzun süre önemli bir kaleolarak kullanılan Kululu adlı bir yerleşim yeri daha kurulmuştur.Kültepe ve Kululu, Tabal Krallığının da önemli şehirlerindendir.M.Ö.XI. ve VII.yüzyıllarda ise bu krallığın merkezi, Erciyes’ineteğinde yer alan Kaisareia (Mazaka)’dır. Bu bölge, M.Ö. VI. veV.yüzyıllarda Med ve Perslerin egemenliği altında kalmıştır.

http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/12/26/00086418.jpg
Kapadokya Kırallığı, MÖ. 332 tarihinde Gaziura (Turhal) da I.Ariarathes tarafından kurulmuştur. Kral IV.Ariarathes zamanında Mazakabaşkent yapılmış ve bu tarihten itibaren şehirde sikke darp edilmeyebaşlanmıştır.
M.S. 17 yılında Romanın bir eyaleti olan bu bölgenin yönetimi içinRoma’dan vali gönderilmiştir. Bugünkü Kayseri de, ismini Kaisareia’danalmıştır. 395 yılında Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu içerisinde kalanKaisareia, politik alanda olmasa bile ticaret alanındaki öneminigünümüze kadar koruyabilmiştir. Kaisareia, nüfusu 400 bin olan vesaray, kitaplık, misafirhaneler, cüzzam hastanesi, kilise gibiyapıların bulunduğu büyük bir şehir konumundadır.

691 ve 721yıllarında Kaisareia, kısa sürelerle Arapların akınına uğramış veMalazgirt Savaşı’ndan (1071) sonra Anadolu Selçuklularının egemenliğinegirmiştir. Bundan sonra şehir süratle gelişmiş, cami, medrese, han,hamam ve çeşmeler yapılmıştır. Bir süre Danişmentlilerin merkezi olanKayseri, Sultan I.Alaaddin Keykubat zamanında Anadolu SelçuklularınınKonya ve Sivas’la birlikte üç önemli başkentinden biri olmuştur.Selçukluların Kösedağ Meydan Savaşı’nda (1243) Moğollara yenilmesindensonra Anadolu’nun büyük bir bölümünde olduğu gibi Kayseri’yi de MoğolValileri yönetmiştir.

http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/03/20/4.jpgKayseri,Eretna Devletinin hakimiyetine girmiş (1341-1381), onları KadıBurhaneddin Ahmet dönemi izlemiştir. Osmanlılar 1398 yılında burayı elegeçirmiş ancak Yıldırım Beyazıt’ın Ankara Savaşı’nda (1402)yenilmesinden sonra Karamanoğulları ve Dulkadiroğulları yöreye hakimolmuştur. Yavuz Sultan Selim’in 1515’te, İran seferi dönüşünde Kayseri,Osmanlı topraklarına katılmıştır.

Osmanlı Döneminde önceKaraman, ardından Ankara Eyaletine bağlı bir sancak olmuştur. 1839tarihinde Bozok Eyaletinde, 1867 tarihinde de bağımsız sancak merkeziolarak Osmanlı idari taksimatında yerini aldı.
http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/12/26/00086419.jpgI.DünyaSavaşı'ndan sonra Develi yöresi bir süre Fransız işgali altındakalmıştır. Kurtuluş Savaşı sırasında Yunanlıların Haymana'ya kadarilerlemesi üzerine TBMM 24 Temmuz 1921'de hükümet merkezinin Kayseri'yetaşınmasına ve Ankara halkının da buraya göç etmesine karar vermişti.Bunun için Kayseri lise binası TBMM toplantıları için hazır durumagetirilmiştir. Ankaralıların bir bölümü Kırşehir üzerinden buraya göçettirilmiştir. Ancak, Sakarya Savaşı'nın (1921) kazanalıması üzerine bukarardan vazgeçilmiştir. Cumhuriyetin ilanından sonra, 1924’te ilkonumuna getirilmiştir.

Kayseri’den, Kültepe (Kaniş) Örenyeri,I.Iustinianus’un yaptırdığı, Selçukluların, Karamanoğullarının veOsmanlıların onardığı Kayseri Kalesi antik çağlardan günümüze geleneserler arasındadır. Selçuklu Döneminden; Kayseri Ulu Camisi (1281),Karatay Kervansarayı (1227), Hasbek Kümbeti (1184-1185), Han Camisi(XIII.yüzyıl), Han Kümbeti (1235), Seracettin http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/03/20/11.jpgMedresesi(1238), Battal Camisi (XII.yüzyıl), Eski Bedesten (XIII.yüzyıl), HunatHatun Camisi (1237), Hunat Hatun Kümbeti (1237), Hunat Hatun Medresesi(1237), Hunat Hatun Hamamı (1240), Karatay Hanı (1240), SahabiyeMedresesi (1267-1268), Hacı Kılıç Camisi (1249-1250), Hacı KılıçMedresesi; Eretna Döneminden; Emir Sahap Türbesi (1327), Kadı Mescidi(1338), Köşk Medrese (1339), Zengioğlu Emirzade Mehmet Türbesi (1345),Emir Erdoğmuş Türbesi (1348), Emir Ali Türbesi (1350), Şah Kutlu HatunTürbesi (1350), Haydar Bey Köşkü, Ali Cafer Türbesi, Sırçalı Kümbet(1350), Sezgeldi Türbesi (Dede Kümbeti) (1364), Yeşilhisar Ulu Camisi(1346),; Osmanlı Döneminden; Kara Mustafa Paşa Kervansarayı (1660), İsaKümbet Camisi (1554-1555), Kubaroğlu Mescidi (1560-1561), KurşunluCamisi (1585), Büyük Bürüngüz Daniş Ali Bey Camisi (XVI.yüzyıl),Yanıkoğlu Camisi (1748), Cıncıklı Cami (1664), Merzifonlu Kara MustafaPaşa Külliyesi (1670), Molu Köyü Camisi, Gürpınar Köyü Camisi, ŞeyhTacettin Türbesi (1513), Şeyh Seyfullah Türbesi (1545), Esma HatunTürbesi, Gavremoğlu Çeşmesi (1508), Göllü http://www.kenthaber.com/Resimler/2005/03/20/sultansazl%C4%B1%C4%9F%C4%B1.jpgÇeşme(1551), Oduncu Çeşmesi (1582), Bedesten (1437), Kapalı Çarşı (1853) ,Pirinççiler çarşısı (1552), Hacı Efendi Çarşısı (1884), Kazancılarçarşısı (1935), Şahruh Köprüsü (1538), Saat Kulesi (1919), Kadı Hamamı(1542), Güpgüpoğlu Konağı (1419-1497), Gavremoğlu Konağı (1774), RaşitEfendi Kütüphanesi (1796), Vezirhanı (1727); ayrıca Endürlük Kilisesi,Yanartaş Rum Kilisesi, Tomarza Kilisesi bulunmakta olup, Kayseri evleriTürk sivil mimarisinin önemli yapılarındandır.

Ayrıca,Hasanarpa İçmecesi, Yeşilhisar İçmecesi, Bayramhacı kaplıcası, TekgözKaplıcası, Sarımsaklı Barajı, Sultansazlığı, Derebağı Şelalesi,Kapuzbaşı Şelaleleri, Pınarınbaşı, Gesi Bağları, Erkilet Bağları veErciyes Dağı ilin doğal güzellikleri arasındadır.